خانه / روانشناسی / کلبرگ – Lawrence Kohlberg

کلبرگ – Lawrence Kohlberg

لارنس کلبرگ
لارنس کلبرگ

لارنس کلبرگ – یک روان‌شناس بود که بیشتر به خاطر نظریه‌اش بر مراحل رشد اخلاقی شناخته می‌شود- وی به عنوان استاد در دانشگاه شیکاگو و دانشگاه هاروارد به تدریس اشتغال داشته است- نظریه وی توسعه‌ای بر کار ۲۵ سال پیش ژان پیاژه در ارتباط با رشد اخلاقی در کودکان بود

اوایل زندگی

لارنس کلبرگ در برونکس ویل- نیویورک متولد شد. وی کوچکترین فرزند آلفرد کلبرگ- یک مرد یهودی و همسر دومش شارلوت آلبرشت- یک زن پروتستان بود. هنگامی که وی ۴ سال داشت والدین وی از هم جدا شدند و در نهایت هنگامی که او ۱۴ ساله بود از هم طلاق گرفتند. دبیرستان محل تحصیل کلبرگ آکادمی فیلیپس واقع در اندور ماساچوست بود. سپس در انتهای جنگ جهانی دوم در ناوگان تجاری آمریکا -که زمان جنگ به عنوان کمک نیروی دریایی عمل می‌کند- خدمت کرد. برای مدتی با هگانا در یک کشتی که پناهندگان یهودی را از مبدا رومانی از میان محدودیت های ایجاد شده توسط انگلیس به فلسطین انتقال می‌داد- همکاری کرد. نیروهای انگلیسی او را دستگیر و در بازداشتگاهی در قبرس زندانی کردند. کلبرگ به همراه خدمه از بازداشتگاه فرار کرد و به آمریکا بازگشت و در کالج دانشگاه شیکاگو ثبت نام کرد. در آن زمان در دانشگاه شیکاگو گذراندن دروس تنها با امتحان دادن ممکن بود- و کلبرگ لیسانس خود را تنها در عرض یکسال- در سال ۱۹۴۸ به دست آورد. بعد از آن- درس خواندن برای دکترایش در روان‌شناسی را شروع کرد و آن را در سال ۱۹۵۸ در شیکاگو به پایان رساند. در سالهای اولیه کارهای پیاژه را مطالعه می‌کرد. کلبرگ موفق به یافتن یک روش تحقیقی شد که در تصمیم گیری اخلاقی محل اصلی را به استدلال شخصی می‌داد. در آن زمان این امر در تناقض با رهیافت‌های روانشناسی به اخلاق بود که اهمیت کمی به درگیری ژرفنگرانه شخص در توصیف پیشرفت اخلاق می‌داد.

رشد شخصیت از نظر کلبرگ

به اعتقاد بسیاری از نظریه دانان روانشناسی که احتمالا نظر خود را از فروید گرفته اند- رشد شخصیت انسان حدود پنج سالگی متوقف می شود. از این دیدگاه- قالب و ماهیت شخصیت آدمی را تجربه های شیرخوارگی و سال های نخستین کودکی تعیین می کند و پس از این دوره- احتمال دگرگونی شخصیت انسان بسیار اندک است. یونگ نخستین نظریه دانی بود که به تکامل شخصیت در سراسر زندگی انسان اعتقاد داشت و می پنداشت تحول قطعی در شخصیت- میان سی و پنج تا پنجاه سالگی روی خواهد داد. دست کم اینکه زندانی تجربه های نخستین دوره ی کودکی نیستیم.یونگ برای تکامل شخصیت انسان چهار مرحله قایل است: کودکی-‌نوجوانی و جوانی- میانسالی- و کهولت. یونگ- دوره ی کودکی را در تشکیل شخصیت آدمی دارای اهمیت خاصی نمی داند. غرایز بر رفتار نوزاد مسلط است و در این دوران اولیه-‌ مسایل روانی وجود ندارد- زیرا لازمه ی این گونه مسایل- بودن – من هشیار – است که در آن دوره هنوز شکل نگرفته است.

چند نکته مهم در مورد نظریه تحول اخلاقی کلبرگ :

– کلبرگ تحقیقات خود را در زمینه تحول اخلاقی به سنت پیاژه دنبال کرده و به گسترش نظریه او پرداخته است .
– با اینکه کلبرگ تغییرات عمده و اساسی را در نظریه اخلاقی پیاژه ایجاد کرد اما به چار چوب نظریه شناختی او پایبند بود .
– کلبرگ مرحله ای بودن رشد اخلاقی را قبول دارد و تعیین مراحل رشد اخلاقی در هر فرد را بر اساس توانایی های ذهنی و شناختی پیاژه را می پذیرد – ولی بر خلاف پیاژه معتقد است که رشد اخلاقی پس از دوازده سالگی نیز ادامه می یابد .
– کلبرگ- اخلاق را با مفهوم عدالت تبیین می کند .
– کلبرگ – همچون پیاژه بر رفتار اخلاقی تاکیدی ندارد بلکه به استدلال اخلاقی بیشتر توجه دارد .
– کلبرگ مراحل رشد اخلاقی در افراد را در سه سطح و شش مرحله به شرح زیر مشخص می کند :
– سطح اخلاقی پیش قراردادی
– سطح اخلاقی قراردادی
– سطح اخلاقی فرا اخلاقی
– کلبرگ به مرور به این نتیجه رسید که مرحله ششم جدا از مرحله پنجم نیست و می توان آن ها را در یکدیگر ادغام کرد .
در مورد سطح سوم احتمالا تنها ۲۵% از بزرگسالان به این مرحله می رسند .

نظریه کلبرگ

لورنس کلبرگ- روانشناس امریکایی- با ارایه‌ی تنگناهای اخلاقی در قالب داستان- تلاش کرد مراحل جهانشمول در رشد قضاوت اخلاقی را مشخص نماید. برای مثال- در یکی از این داستان ها همسر مردی در حال مرگ است و نیاز به دارویی دارد که مرد استطاعت خرید آن را ندارد. مرد از داروساز تقاضا می‌کند آن دارو را ارزانتر به او بفروشد. وقتی داروساز امتناع می‌کند- مرد تصمیم می‌گیرد دارو را بدزدد. از آزمودنی‌ها خواسته می‌شود درباره‌ی عمل آن مرد اظهار نظر کنند.با تحلیل پاسخ های کودکان به چند نوع از این تنگناهای اخلاقی- کلبرگ شش مرحله در رشد قضاوت اخلاقی مشخص ساخت و در سه سطح: اخلاق پیش‌عرفی- اخلاق عرفی و اخلاق پس‌عرفی گروهبندی کرد. پاسخها براساس دلایل ارایه شده برای تصمیمات- و نه براساس درستی و نادرستی عمل مورد بحث- نمره‌گذاری می‌شوند: برای مثال- تایید مرد به این دلیل که -بر اثر مرگ همسر- زندگی اش سخت می شد- یا مخالفت با آن به خاطر اینکه -دزدیدن دارو- دستگیری و زندان در پی داشت- هر دو به مرحله ی اول رشد اخلاقی تعلق دارند. در هر دو مورد- درستی یا نادرستی عمل مرد بر اساس انتظار مجازات ارزیابی شده است.

چارت نظریه تحول اخلاقی کلبرگ

مرحله اول :اخلاق بر پایه تنبیه و اطاعت

در این مرحله کودک به راحتی به مراجع قدرت تسلیم می شود تا از تنبیه فرار کند بنابراین مقررات اخلاقی به خودی خود برای او ارزشی ندارد . در واقع اخلاقی خوب تعبیر می شوند که باعث فرار از تنبیه شوند .

مرحله دوم :اخلاق ابزار گونه نسبی – لذت گرایی نسبی –

در این مرحله رفتار درست رفتاری است که نیازهای فردی و تحت شرایطی نیازهای دیگران را ارضا کند . روابط انسانی در این مرحله به صورت تجارت و به عنوان یک معامله متقابل در می آید . ویژگی اخلاقی فرد در این مرحله لذت خواهی اوست و در صورتی تسلیم قوانین اخلاقی می گردد که پاداش و لذتی دربر داشته باشد .

مرحله سوم :اخلاق پسر خوب – دختر خوب

در این مرحله رفتار اخلاقی با توجه به همکاری با همسالان تفسیر می شود . رفتار خوب در این مرحله رفتاری است که اجازه و تصویب دیگران را به همراه داشته باشد . بیشترین سازگاری با گروه در این مرحله وجود دارد . کودک در این مرحله به جای لذت مادی لذت روانی را می خواهد . کودک برای اولین بار در این مرحله بین نیت فرد و عمل او تمایز قایل می شود . زندگی کردن مطابق انتظارات دیگران یا آنچه معمولا مردم از نقش و مسیولیت شما انتظار دارند ویژگی اصلی این مرحله است .

مرحله چهارم :گرایش به قانون و نظم .

در این مرحله قوانین و مقررات اجتماعی جانشین آداب گروهی می شود . فرد در این مرحله قوانین اجتماعی را بدون چون و چرا می پذیرد و معتقد که افراد باید قوانین را بدون سوال و انتقادی بپذیرند و به آن عمل کنند . احترام به قانون نه به دلیل هماهنگی با معیارهای فردی و درونی – بلکه به دلیل حفظ نظم اجتماعی می باشد . اکثریت بزرگسالان در این مرحله قرار می گیرند .

مرحله پنجم : اخلاق بر اساس پیمان اجتماعی

آگاهی از اینکه افراد ارزش ها و عقاید متنوعی دارند و نیز آگاهی از اینکه بیشتر ارزش ها و قواعد نسبی هستند اما باید با رعایت بی طرفی حمایت شوند زیرا این ارزش ها و قواعد قراردادهای اجتماعی هستند . بعضی ارزش ها و حقوق غیر نسبی مثل زندگی و آزادی باید در همه جوامع مورد حمایت قرار گیرند. در این مرحله هم به حقوق فردی توجه می شود وهم به قانون و حقوق عمومی .

مرحله ششم : اخلاق بر اساس اصول جهانی

در این مرحله رفتار درست و یا نا درست وابسته به انتخاب آگاهانه فرد و بر مبنای مفاهیمی انتزاعی همچون عدالت و برابری است. افرادی که به این مرحله رسیده اند اخلاق منحصر به فردی دارند که حتی گاهی ممکن است مخالف نظم اجتماعی مورد قبول اکثیرت جامعه باشد . به اعتقاد کلبرگ این مرحله کامل ترین مرحله رشد اخلاقی است .

معمولا این اصول را برای همه انسان ها به طور برابر قابل اجرا می دانند و معتقدند که ارزش و شرافت هر فردی باید محترم شمرده شوند.
طرفداری از دزدی: -ارزش قایل شدن برای مادیات فراتر از خود زندگی- معنی ندارد. افراد می توانند بدون اینکه اصلا اموال شخصی داشته باشند- باهم زندگی کنند. محترم شمردن زندگی و شخصیت انسان- اصلی مسلم است و بنابراین- افراد متقابلا وظیفه دارند که یکدیگر را از مرگ نجات دهند-.

 

منبع:

کتاب روانشناسی رشد لورابرک

روان بنیان

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

فریتس پرل

فریتس پرل – Fritz Perls

فریتس پرل با نام کامل فردریش -فردریک- سالومون پرلز – معروف به فریتس پرل- روان …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهار × 4 =