خانه / نام آوران / ژان پرین – Jean Baptiste Perrin

ژان پرین – Jean Baptiste Perrin

ژان پرین
ژان پرین

ژان پرین با نام کامل ژان باپتیست پرین فیزیکدان سرشناس فرانسوی بود- وی برنده ی جایزه ی نوبل فیزیک سال 1926 بود- پرین جایزه نوبل فیزیک سال ۱۹۲۶ را بخاطر تحقیقات پیوسته و مداوم خود در مورد ساختمان مواد و بخصوص در مورد تعادل ذرات در مایعات دریافت کرد- سیارک ۸۱۱۶ به افتخار وی نام‌گذاری شده است

زندگی ژان پرین

ژان پرین دانشمند فرانسوی در ۳۰ سپتامبر سال ۱۸۷۰ در شهر لیل از شهرهای فرانسه پا بعرصه وجود گذاشت. او و دو خواهرش توسط مادرشان بزرگ شدند چون پدرشان که افسر ارتش فرانسه بود در فاصله ی بین سال های 1894 و 1897 در جنگهای بین فرانسه و پیروس -آلمان آن روز- زخمهای زیادی برداشت و بعلت این زخمها دارفانی را وداع گفت.
ژان دوره دبیرستان را در شهر پاریس گذراند و سپس داوطلبانه دوره یکساله خدمت سربازی را انجام داد و در سال ۱۸۹۱ وارد مدرسه عالی فیزیک شد و بین سالهای ۱۸۹۴ و ۱۸۹۷ بعنوان آسیستان فیزیک مشغول کار گردید و تحقیقات خود را در مورد اشعه کاتودیک و اشعه X در این فاصله انجام داد و تز دکترای خود را نیز در همین زمینه نوشت. در زمانی که پرین تحقیقات خود را انجام می داد اختلاف عقیده گسترده ای در مورد ساختمان اشعه کاتودیک که در لوله خلا بوجود می آمد- بین دانشمندان فیزیک آن عصر وجود داشت. بعضی عقیده داشتند که این اشعه شبیه نور معمولی است در حالیکه بررسی ها و تحقیقات پرین در سال ۱۸۹۵ نشان داد که این اشعه متشکل از توده ای از ذرات با بار منفی است.

دانشمند فیزیک دیگری به نام تامسون تجربیات پرین را ادامه داد و اصلاح کرد و نشان داد که دست آوردهای پرین صحیح است و نتایج آن مورد تایید قرار گرفت. این تجربیات در سال ۱۸۹۷ به نتیجه رسید و دریافتند که این ذرات با بار منفی در حدود ۲۰۰۰ بار از اتم هیدروژن کوچکترند و این ذرات بعدا الکترون نام گرفت که قسمتی از ساختمان اتم می باشد. بررسی های پرین او را درگیر در مطالعه ساختمان اتم کرد- مارسل بریلون یکی از استادان پرین از دانشمندانی بود که در مورد تیوری اتمی نظریاتی داشت. در آن زمان می گفتند که اجسام خالص از ذرات ریزی ساخته شده اند که به آن اتم اطلاق می کردند و ترکیباتی را که از دو یا چند اتم ساخته شده اند ملکول لقب گرفتند. در اواخر قرن ۱۹- تیوری اتمی بطور وسیعی از طرف دانشمندان بخصوص شیمیدانها مورد قبول قرار گرفته بود. هر چند که بعضی از دانشمندان فیزیک به مجادله برخاستند و اظهار داشتند که اتم ها و ملکول ها چیزی نیستند مگر یک افسانه مناسب برای محاسبه ی واکنش های شیمیایی.

پرین دکترای فیزیک خود را در سال ۱۸۹۷ دریافت کرد و در همین سال شروع به تدریس درس جدیدی به نام شیمی-فیزیک در دانشگاه سوربن پاریس نمود.این درس موفقیت بزرگی برای او آورد و در سال ۱۹۱۰ به سمت استادی کرسی شیمی-فیزیک این دانشگاه برگزیده شد و این سمت تا سال ۱۹۴۰ برای او باقی ماند.

او در سال ۱۹۱۰ بدنبال مطالعات در تیوری اتمی پیشنهاد کرد که هر اتم شبیه منظومه شمسی است منتهی به شکل بسیار کوچک و مینیاتوری آن- یعنی الکترونها مانند کرات منظومه شمسی بدور هسته اتم که بجای خورشید است گردش می کنند ولی راهی برای اثبات این تیوری نداشت. ده سال بعد ارنست رادرفورد مدل اتمی خود را که همان تیوری پرین بود عرضه کرد که الکترونها با بار منفی بسرعت بدور هسته متراکم اتم با بار مثبت گردش می کنند.

با این حال مطالعات پرین در شیمی-فیزیک گسترده تر شد و از اشعه کاتودیک بطرف کشف ساختمان ملکولی ترکیبات شامل ترمودینامیک- اسمز- حمل و نقل یون ها و حالات تبلور اجسام- معطوف گردید. تحقیقات او در مورد اجسام کلوییدی منجر به مطالعه حرکات برونی گردید که وجود مولکول ها را تایید می کند.

حرکات برونی برای اولین بار در سال ۱۸۲۷ توسط گیاه شناس انگلیسی رابرت برون توصیف گردید و بنام خود این دانشمند نامگذاری شد. در سال ۱۹۰۵ آلبرت انشتین مقاله مهمی در مورد حرکات برونی منتشر کرد که تایید مهمی درمورد تیوری مولکولها بود و از نظر مقداری پیش گویی کرده بود ولی تجربیات و تحقیقات زیادی لازم بود تا این فرضیه به اثبات برسد. پرین از سال ۱۹۰۸ تا ۱۹۱۳ تحقیقات خستگی ناپذیری در این مورد انجام داد تا سرانجام پیش بینی آلبرت انشتین را به اثبات رساند. او ثابت کرد که می توان جابجایی ذرات معلق در یک مایع و معدل حرکات آنها را با توجه به وزن مخصوص مایع و درجه حرارت محیط پیش بینی کرد. هر چند که یکنواختی ذرات معلق و اندازه آنها بسیار مهم است- یکی از تجربیات او در این مورد- کار روی یک نوع شیرابه گیاهی بود که پس از ماهها سانتریفوژ خسته کننده توانست مقدار جزیی در حدود دهم گرم از ذرات یکنواخت برای آزمایش تهیه کند و هنگامیکه حرکات برونی این ذرات را بررسی کرد و اندازه گرفت نتایج درست مطابق تیوری ملکولی بود.

او همچنین ته نشین شدن ذرات معلق در یک مایع را نیز اندازه گرفت- حال اگر تیوری ملکولی درست باشد بایستی ذرات معلق کوچکتر از اندازه معینی هرگز ته نشین نشود و همیشه معلق در مایع مربوطه بماند -پایداری مواد کلوییدی-. زیرا برخورد مولکولهای این ذرات معلق ایجاد نیرویی میکند که ذرات خیلی ریز را بطرف بالای مایع می راند و بر خلاف نیروی جاذبه اثر می کند حالا اگر این سوسپانسیون -مایع حاوی ذرات معلق- برای مدتی بحال خود گذاشته شود تعادلی در ذرات حاصل شده و غلظت ذرات معلق در عمق های مختلف مایع بدون تغییر باقی می ماند. حال اگر مشخصات سوسپانسیون ها معلوم باشد- امکان پیش بینی پراکندگی ذرات و تعادل آنها وجود دارد.

ژان پرین با نبوغ و پشتکار خود چندین هزار آزمایش را با تکنیک میکروسکوپی انجام داد و ذرات معلق را در عمق های مختلف حتی با اختلاف یکهزار و دویست میلی متر شمارش نمود و با برداشت قطرات سوسپانسیون و مطالعه آنها زیر میکروسکوپ- او دریافت که ذرات معلق هر چه از انتهای ظرف دورتر باشند کوچکتر هستند و این نسبت بقدری دقیق است که تیوری مولکولی را به اثبات می رساند. او بعدها وسایلی برای اندازه گیری حرکات و جابجایی این ذرات در زمینه حرکات برونی اختراع کرد.

تحقیقات پرین این امکان را برای او فراهم کرد که اندازه ملکولی بعضی از اجسام را محاسبه نماید و وزن ملکولی آنها را بر حسب گرم بدست آورد. امروزه عدد آووگادرو برابر با ۶٫۰۲×۱۰۲۳ می باشد و نتایجی که پرین در آن زمان بدست آورد تنها حدود ۶ درصد بیشتر بود. هنگامیکه او تحقیقات خود را در کتابی به نام اتم منتشرکرد- حقیقت اتم و ملکول تا حدود زیادی در بین دانشمندان فیزیک و شیمی آن روز جهان مورد قبول قرار گرفت.

ژان پرین جایزه نوبل فیزیک سال ۱۹۲۶ را بخاطر تحقیقات پیوسته و مداوم خود در مورد ساختمان مواد و بخصوص در مورد تعادل ذرات در مایعات دریافت کرد. سخنگوی آکادمی سلطنتی سوید هنگام معرفی او- کارها و تحقیقات و مطالعات خستگی ناپذیر او را مورد ستایش و تمجید فراوان قرار داد.

ژان پرین
ژان پرین

ژان پرین در سال ۱۸۹۷- ازدواج کرد و دارای یک پسر و یک دختر شد. او به جوانان میدان می داد تا در مسایل علمی اظهار نظر کنند. او هفته ای یکبار در لابراتوار خود جوانان و همکاران خود را جمع می کرد تا در مورد مسایل علمی بحث نمایند. او هم در تیوری و هم در عمل تحقیقات وسیعی انجام داد. در جریان جنگ بین المللی اول- او بعنوان افسر ارتش فرانسه وارد خدمت شد. بخصوص در قسمت مهندسی مربوط به زیر دریایی های فرانسه. بعد از پایان جنگ او به فیزیک هسته ای علاقه مند شد و یکی از اولین دانشمندانی بود که پیشنهاد استفاده از حرارت و انرژی خورشیدی را مطرح نمود .

ژان پرین مرکز مطالعات ملی علمی فرانسه را بنا نهاد و فعالانه در تاسیس انستیتوی فیزیک و شیمیایی علوم بیولوژی و انستیتوی فیزیک نجومی اقدام کرد. او جهت استفاده عموم از دانش بشری بخصوص جوانان- مبادرت به ایجاد مرکز مطالعات نمود. همچنین در سال ۱۹۳۷ نمایشگاه بین المللی علوم را در شهر پاریس افتتاح کرد. او فردی سوسیالیست و ضد نازی بود لذا بعد از اشغال فرانسه توسط آلمان نازی در سال ۱۹۴۰ – پرین به ایالات متحده سفر کرد جاییکه فرزند او در دانشگاه کلمبیا به تدریس فیزیک مشغول بود. او در امریکا مشغول جلب پشتیبانی آمریکایی ها برای فرانسه شد و در مورد تاسیس دانشگاه فرانسوی در شهر نیویورک فعالیت بسیار نمود.

ژان پرین علاوه بر دریافت جایزه نوبل در طول زندگی علمی خود جوایز متعدد دیگری نیز دریافت کرد مثل جایزه موسسه سلطنتی لندن در سال ۱۸۹۶ و جایزه آکادمی علوم فرانسه در سال ۱۹۱۴ او در سال ۱۹۲۳ به عضویت آکادمی علوم فرانسه مفتخر شد و در سال ۱۹۳۸ به سمت رییس این آکادمی برگزیده شد. او درجات افتخاری زیادی از دانشگاه های بروکسل- لیاژ- گنت- کلکته- منچستر- نیویورک- پرپنستون و آکسفورد دریافت نمود. او عضو موسسه سلطنتی لندن- آکادمی علوم ایتالیا- چکسلواکی- بلژیک- سوید – رومانی و چین بود.

مرگ

ژان پرین در ۱۷ آوریل سال ۱۹۴۲ در آمریکا درگذشت و فرانسوی ها پس از پایان جنگ جهانی دوم بقایای جسد او را به پاریس منتقل کردند و در بنای پانتنون که از تاریخی ترین بناهای پاریس است بخاک سپردند.

 

منبع :

ویبره

زومیت

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

آراپیک باغداساریان

آراپیک باغداساریان – Arapic Baghdasariyan

آراپیک باغداساریان کاریکاتوریست- طراح گرافیک- کارگردان و مترجم ایرانی بود -آراپیک در اواخر عمر کوتاه …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

10 − 6 =