خانه / ادبیات / شاعران / ژازه طباطبایی – Jazeh Tabatabai

ژازه طباطبایی – Jazeh Tabatabai

ژازه طباطبایی
ژازه طباطبایی

ژازه طباطبایی نقاش- مجسمه‌ساز- شاعر و نمایش‌نامه‌نویس ایرانی بود- او -نگارخانه هنر جدید- را که اولین نگارخانه -نگارخانه- ایران و یکی از مراکز فرهنگی مهم زمان خود بود تاسیس کرد. ژازه خود نام خویش را -تباتباای- امضا می‌کرد

زندگی ژازه طباطبایی

ژازه طباطبایی در سال ۱۳۰۹ در خانه‌ای قدیمی و بزرگ- در خیابان بهار- یکی از بهترین خیابان‌های آن زمان تهران- متولد شد. اسم شناسنامه‌اش سیدعلی طباطبایی بود. اما -علی- را -ژازه- کرد و سال‌ها بعد که هنرمندی صاحب فکر شده بود فامیلی‌اش را با -ت- دو نقطه نوشت تا فارسی را پاس بدارد.

وقتی دوازده سال داشت- نخستین اثر خود به نام -شن و ماسه- را منتشر کرد که شرح حال کودک چوپانی است که در شن روان کویر با زندگی می‌جنگید و چنگ بر سراب می‌زد.
ژازه طباطبایی نوزده ساله بود که در همین خانه دست به تاسیس گالری زد تا بتواند آثار هم‌نسلان خود را به دیگران نشان دهد و در واقع با اهمیت‌ترین گالری تهران را اول بار او تاسیس کرد با نام -گالری هنر جدید– گالری که بعدها پاتوق بسیاری از هنرمندان هم عصر او شد.

در سن بیست سالگی بسیاری از داستان‌های او در مطبوعات آن زمان به چاپ می‌رسید. در سال ۱۳۳۳ که بیست و چهارساله بود- در رشته کارگردانی و مبانی تیاتر دانشگاه ادبیات تهران شاگرد اول شد. در همین سال نمایشنامه پیراهن ملوان را به روی صحنه برد و این در شرایطی بود که به عنوان هنرمند مینیاتور نو ما بین نقاشان شهرت یافت. شگرد او در خلق مینیاتورهایی نوین او را به دانشکده هنرهای زیبا کشاند و در ۱۳۳۷بود که فارغ‌التحصیل شد.

ژازه طباطبایی هیچ‌گاه ازدواج نکرد. به مادرش علاقه بسیار داشت و زندگی خانوادگی‌اش را به دو قسمت تقسیم کرد- زندگی با مادر و پس از مرگ او.

همیشه تنها بود و این احساس در آثارش همواره جای محکمی دارد. ولی هرگز خود را تنها حس نمی‌کرد- چون همیشه در میان مخلوقات هنری‌اش پرسه می‌زد.
تباتبایی بیش از 40 جلد کتاب شامل داستان‌های فولکلور- رمان- شعر- نقدهای هنری و نمایشنامه منتشر کرده است.
پایه‌ گذاری و مدیریت گالری هنر مدرن ایران یا گالری -هنر جدید-‌ از جمله اقدامات موثر ژازه تباتبایی در عرصه هنرهای تجسمی ایران محسوب می شود.

شهرت

نام ژازه طباطبایی را همراه هنرمندانی که سبک یا روش نقاشی و مجسمه‌سازی -سقاخانه- را در میانه سال‌های دهه 40 خورشیدی در ایران به کار بستند- ثبت کرده‌اند. شاید نتوان شیوه سقاخانه را یک مکتب تمام‌عیار در هنرهای تجسمی به حساب آورد- اما در هر حال هنرمندان این سبک با جستجو در شکل‌های متنوع هنرهای تجسمی سنتی- آن‌ها را در آثار مدرن خود به کار می‌بستند. با این وجود عمده شهرت امروز ژازه به واسطه مجسمه‌های فلزی اوست که حاصل اسمبلاژ یا جفت‌کاری قطعات فلزی ماشین‌آلات صنعتی و اتومبیل‌ها و خلق فیگور‌هایی است.در واقع می‌توان این گونه استنباط کرد که کارهای فلزی ژازه حاصل جفت‌کاری و جفت و جور کردن قطعاتی از ماشین‌های اسقاط و از کار افتاده است. ژازه طباطبایی

 

ژازه طباطبایی
ژازه طباطبایی

تکنیک اسمبلاژ

تکنیک اسمبلاژ شاید معادل سه‌بعدی و حجمی کولاژ یا تکه‌چسبانی باشد. نام این شیوه در دهه 50 میلادی ابتدا در عنوان اثری از ژان دو بوفه هنرمند فرانسوی به کار رفت- اما پیش از نام‌گذاری این شیوه- هنرمندان آوانگاردی چون مارسل دوشان و پابلو پیکاسو نیز با یافتن قطعات حاضر و آماده و -کنار هم گذاری- و اتصال آن‌ها- حجم‌ها- پیکره‌ها و فیگور‌های جدید خلق می‌کردند. و درست به همین دلیل است که -ژازه- را پیکاسوی ایران می‌دانند . ژازه در استفاده از قطعات ماشین‌آلات اسقاط سعی داشت اثری را خلق کند که مصالحش از درون زندگی امروز بیرون آمده باشد. خورشید‌ها- شیر زن‌ها- آدم‌ها و پرنده‌های ژازه از مرگ ماشین‌های زندگی صنعتی و مدرن زاده می‌شوند. او خود معتقد بود که مواد و مصالح کار هنرمند باید مناسب و در خور زمانه او باشد. زمانه‌ای که انباشته است از ماشین‌ها و دستگاه‌ها و کامپیوتر‌ها.

 

اسپانیا

به کشور اسپانیا علاقه‌مند شد. یک نگارخانه در شمال این کشور ساخت. نمایشگاه‌های متعددی را در آنجا برپا کرد. متنوع‌ترین نقاش دوران خودش بود. مینیاتور کشید- مینیاتور نوین کار کرد- مجسمه‌های عجیب ساخت- از قراضه اتومبیل‌ها مجسمه ساخت- در هر سبکی صدها تابلو از خود برجا گذاشت- با همه نقاشان مهم ایرانی رفیق شد- برای آن‌ها در گالری خود نمایشگاه گذاشت- به ناصر اویسی و خیلی‌های دیگر یاد داد ابروهای به هم پیوسته و صورت گرد زنان ایرانی را در مدرنیسم- مخدوش نکنند. ژازه طباطبایی

آثار ژازه طباطبایی

آثار نقاشی و مجسمه ژازه در موزه‌ها و کلکسیونهای شخصی مانند موزه لوور در پاریس- موزه متروپولیتن نیویورک- موزه هنرهای معاصر تهران- نگارخانه سیحون در تهران- پریوات کلکسیون در آلمان- مجموعه شخصی فرح پهلوی- مجموعه شخصی امیرعباس هویدا و مجموعه شخصی جیمی کارتر قرار دارند.

آثار ژازه طباطبایی تا کنون در کشورهایی مختلفی از جمله بریتانیا- فرانسه- ایتالیا- یونان- آلمان- ترکیه- هند- چین و آمریکا به نمایش درآمده و ۱۰ جایزه بین‌المللی را از آن او کرده‌است.

داستان:

پسر کوچک
شن و نی
نمایشنامه‌ و کارگردانی:
شکوفه‌های پژمرده
لرد چی‌چی یانف
جای پا
آقاموچول
پیراهن ملوانی

نقاشی و مجسمه:

آثار نقاشی و مجسمه ژازه طباطبایی در موزه‌ها و کلکسیونهای شخصی مانند موزه لوور پاریس- موزه متروپلیتن نیویورک- موزه هنرهای معاصر تهران- پریوات کلکسیون آلمان و گالری سیحون تهران- قرار دارند

آثار درباره ژازه طباطبایی

در سال ۱۳۴۶ خسرو سینایی کارگردان سینما فیلمی از آثار ژازه طباطبایی تهیه کرد که -شرح حال- نام دارد در سال ۱۳۷۶ نیز فیلم دیگری با نام -کوچه پاییز- درباره زندگی این هنرمند ساخت.

افتخارات ژازه طباطبایی

نقاشی و مجسمه وی به جشنواره‌های پاریس- سن‌پایولو و جشنواره دوسالانه ونیز رفته و بیش از10 جایزه جهانی دریافت کرده‌ است و همچنین آثار ژازه طباطبایی تاکنون در کشورهای مختلفی از جمله آمریکا- انگلستان- فرانسه- ایتالیا- یونان- آلمان- ترکیه- هند- و چین به نمایش درآمده و 10 جایزه بین‌المللی را از آن او کرده‌است.

سال‌های پایانی عمر

ژازه طباطبایی در سالهای اخیر در کشور اسپانیا زندگی می‌کرد و اوقات کمی از سال در ایران بود. وی در ۲۰ بهمن ۱۳۸۶ در سن ۷۷ سالگی در بیمارستان آتیه تهران درگذشت.

برخی از آثار

ژازه طباطبایی
ژازه طباطبایی

 

ژازه طباطبایی
ژازه طباطبایی

 

ژازه طباطبایی
ژازه طباطبایی

 

ژازه طباطبایی
ژازه طباطبایی

 

ژازه طباطبایی
ژازه طباطبایی

 

منبع :

جدید آنلاین

سیتی تومب

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

آراپیک باغداساریان

آراپیک باغداساریان – Arapic Baghdasariyan

آراپیک باغداساریان کاریکاتوریست- طراح گرافیک- کارگردان و مترجم ایرانی بود -آراپیک در اواخر عمر کوتاه …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پانزده + سه =