خانه / بزرگان تاریخ / ویلیام مورتون – William T. G. Morton

ویلیام مورتون – William T. G. Morton

ویلیام مورتون
ویلیام مورتون

ویلیام مورتون یک دندان‌پزشک اهل ایالات متحده آمریکا بود- مورتون در زمینه کاری خود متخصص کارآمدی در تهیه و گذاشتن دندان مصنوعی شد- اما برای انجام صحیح این کار لازم بود ابتدا ریشه های دندان های اصلی کشیده شود

زندگی ویلیام مورتون

ویلیام مورتون در ۹ اوت ۱۸۱۹ در شهر چارلتون ماساچو به دنیا آمد. او در کالج بالتیمور تحصیل دندانپزشکی و جراحی دهان پرداخت و از سال ۱۸۴۲ کار در این رشته را آغاز کرد. در سالهای ۱۸۴۲ و ۱۸۴۳ با -هوراس ولز- دندانپزشک بسیار برجسته و قدیمی که اونیز به بی حسی و بیهوشی علاقمند بود همکاری داشت- ولی ظاهرا این همکاری و شراکت سودآور نبود و در سال ۱۸۴۳ به آن خاتمه داده شد.
یک سال بعد -ولز- کار با نیترو اکسید -گاز خنده- را به عنوان داروی بیهوشی تجربه کرد. گرچه این کار در هارنفورد با موفقیت همراه بود ولی متاسفانه تلاش وی برای نشان دادن کارایی آن در بوستون با شکست مواجه شد.

ویلیام مورتون در زمینه کاری خود متخصص کارآمدی در تهیه و گذاشتن دندان مصنوعی شد. اما برای انجام صحیح این کار لازم بود ابتدا ریشه های دندان های اصلی کشیده شود. زمانی که هنوز استفاده از داروی بیهوشی رایج نشده بود- کشیدن دندان کاری بس دردناک برای بیمار بود. به این ترتیب ضرورت پیدا کردن راهها و وسایلی برای انجام بیهوشی و بی حسی هر روز بیشتر احساس می شد. مورتون که دریافته بود گاز نیترواکسید نمی تواند تاثیر چندانی بر کار او داشته باشد در جستجوی ماده قوی تر و موثرتری برآمد.
پزشکی تحصیل کرده و دانشمند به نام -چارلز جکسون- که با مورتون آشنایی داشت به او پیشنهاد کرد که اتر را امتحان کند. خاصیت بیهوش کنندگی اتر را حدود سیصد سال قبل -پاراکلسوس- طبیب و کیمیاگر مشهور سویسی کشف کرده بود و یکی دو گزارش مشابه نیز در این باب در نیمه اول قرن نوزدهم منتشر شده بود. اما نه جکسون و نه هیچ یک از افراد دیگری که در مورد اتر مقالاتی نوشته بودند این ماده شیمیایی را در اعمال جراحی به کار نبرده بودند.

در نظر ویلیام مورتون اتر یک انتخاب امیدبخش جلوه کرد. او ابتدا آن را در حیوانات از جمله سگ خانگی خود و سپس در شخص خویش آزمایش کرد. سرانجام در تاریخ ۳۰ سپتامبر ۱۸۴۶ یک فرصت استثنایی برای آزمایش اتر در مورد یک بیمار پیش آمد. مردی به نام ابن فراست که از دندان درد شدیدی رنج می برد به مطب مورتون مراجعه کرد و اظهار داشت که حاضر است هر چیزی را که درد کشیدن دندان را از بین ببرد تحمل کند. مورتون با استفاده از اتر او را بیهوش کرد و دندان دردناک او را کشید. فراست پس از به هوش آمدن گفت هیچ دردی احساس نکرده است. مورتون نتیجه ای بهتر از این نمی توانست انتظار داشته باشد. او با این کار شهرت و موفقیت و آینده ای درخشان در برابر خود می دید.

گرچه برخی از متخصصین شاهد انجام این روش بودند و نتیجه ی آن نیز روز بعد در روزنامه های بوستون به چاپ رسید ولی توجه چندانی را جلب نکرد. ظاهرا یک کار نمایشی باید انجام می شد. مورتون از دکتر -جان وارن- سر جراح بیمارستان ماساچوست در بوستون درخواست کرد به او فرصت داده شود تا در برابر دیدگان گروهی از پزشگان آن بیمارستان روش خود را برای جلوگیری از احساس درد هنگام انجام عمل جراحی اجرا نماید. دکتر وارن با این درخواست موافقت کرد و برنامه ای برای این کار ترتیب داده شد. روز ۱۶ اکتبر ۱۸۴۶ در حالی که جمع زیادی از پزشکان و دانشجویان پزشکی شاهد و ناظر بودند مورتون با استفاده از اِتر بیماری به نام -ژیلبرت آبوت- را بیهوش کرد و دکتر وارن با انجام عمل جراحی غده ای را از گردن او خارج ساخت. داروی بیهوشی تاثیر و کارایی خود را به خوبی ثابت مرد و این نمایش یک موفقیت تمام عیار بود. این عمل که به شکلی گسترده در تمام روزنامه ها انعکاس یافت اولین گام در خلال چند سال بعد عمومیت پیدا کرد.

چند روز پس از انجام این عمل ویلیام مورتون و جکسون درخواست ثبت اختراع خود را تسلیم کردند. اگرچه ماه بعد با این درخواست موافقت شد و حق انحصاری امتیاز مربوطه به آن اعطا گردید ولی این نتوانست مانع از بروز یک سلسله دعاوی مربوط به حق تقدم اختراع گردد. این دعاوی مورتون که او بیشترین سهم را در ابداع داروی بیهوشی دارد مورد اعتراض و مجادله چند نفری به ویژه شخص جکسون قرار گرفت. علاوه بر آن انتظار و امید مورتون از اینکه در نتیجه ی اختراع خود به ثروت دست یابد برآورده نشد. اغلب پزشکان که از آن پس اتر را برای بیهوشی به کار بردند از پرداخت حق امتیاز به مورتون سر باز زدند. هزینه های دادخواهی و درگیری های مورتون برای حفظ تقدم اختراعش به زودی خیلی بیشتر از مختصر پولی شد که از برخی منابع برای آن دریافت می کرد. او سرخورده و تهیدست در حالی که کمتر از ۴۹ سال داشت به سال ۱۸۹۸ در شهر نیویورک درگذشت.

سودمندی و فایده بی حسی و بیهوشی در دندانپزشکی و اعمال جراحی کاملا آشکار و بدیهی است. البته در برآرود و تعیین میزان اهمیت ویلیام مورتون مشکل اصلی این است که اعتبار مربوط به ابداع و به کارگیری بیهوشی را چگونه باید بین او و سایر افراد اختلافی که در این کار سهیم بودند تقسیم کرد. شخصیت های اصلی علاوه بر مورتون عبارت بودند از -هوراس ولز- -چارلز جکسون- و -کرافورد لانگ- طبیب اهل جورجیا. امّا با بررسی واقعیات بر من مشخص گردید که سهم و نقش مورتون در این کار خیلی بیشتر از این افراد بود و بر همین اساس چنین رده ای را در این فهرست برای او در نظر گرفته ام.

 

ویلیام مورتون
ویلیام مورتون

درست است که -هوراس ونز- دو سال قبل از اینکه مورتون به استفاده موفقیت آمیز از اتر دست یازد در مطب دندانپزشکی خود داروی بیهوشی را به کار می برد. اما داروی بیهوشی مورد استفاده ولز- نیترواکسید- نتوانست در جراحی ها تغییری بنیادین به وجود آورد. علیرغم وجود برخی کیفیات مطلوب در نیتواکسید قدرت بیهوشی کنندگی به آن به اندازه ای نیست که بتوان آن را در جراحی های طولانی به کار برد. -البته امروزه این دارو درصورتی که با برخی داروهای دیگر ترکیب شود کاربرد مفیدی هم در جراحی و هم در دندانپزشکی دارد.- اما از آن طرف اتر یک ماده شیمیایی با تاثیری خیره کننده و چند جاذبه است که استفاده از آن انقلابی در جراحی به وجود آورد. امروز دارو و یا ترکیبات دارویی دیگری با کیفیت و خاصیت بیشتر از اتر در دسترس می باشد ولی باید توجه داشت که اتر تا حدود یک قرن پس از ابداع آن به عنوان تنها داروی منحصر به فرد بیهوشی به کار برده شد. اتر علیرغم وجود برخی جنبه های منفی- قابلیت اشتعال و ایجاد تهوع پس از برطرف شدن اثر آن – شاید هنوز نیز موثرترین داروی بیهوشی باشد که تا کنون کشف شده است. جابجایی و به کارگیری آن آسان است و از همه مهمتر اینکه در عین داشتن شدت تاثیر دارویی مطمین و قابل اعتماد است.

کرافورد لانگ -۱۸۷۸-۱۸۱۵- طبیب جورجیانی ار را در سال ۱۸۴۲ یعنی چهار سال قبل از اینکه مورتون کار خود را در معرض دید همگان قرار دهد- در اعمال جراحی به کار می برد اما او و نتایج کارش را تا سال ۱۸۴۹- یعنی مدتها پس از آنکه مورتون کار خود را نشان داده و مفید بودن اتر در جراحی برای دنیای پزشکی کاملا شناخته شده بود- موتون مورد استفاده تمام جهان قرار گرفت.

چارلز جکسون کسی بود که استفاده از اتر را به ویلیام مورتون پیشنهاد کرد و رهنمودهای مفیدی برای چگونگی به کار بردن اتر برای عمل جراحی استفاده نکرد. قبل از انجام نمایش موفقیت آمیز مورتون- جکسون هیچ گونه تلاشی به عمل نیاوردند تا جهان پزشکی را از آنچه که خود درباره اتر می دانست مطلع سازد. این مورتون بود- نه جکسون- که با انجام یک همایش همگانی شهرت و معروفیت خود را به مخاطره افکند. اگر به فرض مژیلبرت آبوت هنگام جراحی از دنیا می رفت بسیار بعید مینمود که جکسون هیچ گونه مسیولیتی را در آن کار به عهده بگیرد.
نمایش همگانی از یک وسیله عملی بیهوشی که مورتون در آن صبحگاه اکتبر ۱۸۴۶ ارایه داد یکی از مهمترین نقاط مشخصه تاریخ بشری می باشد.

 

منبع :

راسخون

بیتوته

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

میرفندرسکی

میرفندرسکی – Mir Fendereski

میرفندرسکی با نام اصلی مولانا ابوالقاسم بن ابوطالب میرحسینی فندرسکی حکیم و دانشمند دوره صفوی …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیست − هفده =