خانه / روانشناسی / نظریه قابلیت محیط جیمز گیبسون – Gibson affordance

نظریه قابلیت محیط جیمز گیبسون – Gibson affordance

 نظریه قابلیت محیط جیمز گیبسون
نظریه قابلیت محیط جیمز گیبسون

نظریه قابلیت محیط جیمز گیبسون – یک دانشمند در زمینه روان‌شناسی آزمایشی و بینایی اهل ایالات متحده آمریکا بود- نظریه پردازی گیبسون نطفه ی اصلی در روانشناسی محیط بوده و زمینه ای در توسعه و گسترش بیش از پیش در نظر داشتن فعالیت به عنوان روابط تعاملی بین فاعل و دیگر عوامل و سیستم های فیزیکی میباشد

نظریه قابلیت محیط جیمز گیبسون – Gibson affordance

نظریه پردازی گیبسون نطفه ی اصلی در روانشناسی محیط بوده و زمینه ای در توسعه و گسترش بیش از پیش در نظر داشتن فعالیت به عنوان روابط تعاملی بین فاعل و دیگر عوامل و سیستم های فیزیکی میباشد.اصطلاح قابلیت برای اولین بار در کتاب جیمز جی گیبسون در سال 1966 به کار برده شد بعدها در آخرین کتابش این اصطلاح را تصحیح کرد و بیان داشت که مردم غنی ترین و استادانه ترین قابلیت های محیط را عرضه می دارند قابلیت های محیط چه مادی و چه غیر مادی بخشی از داشته های آن چیز است که آن را برای موجودی خاص یا عضوی از یک گونه موجودات قابل استفاده می سازد.

بعضی از خواسته ها توسط یک شی یا محیط زمینی-زنده یا فرهنگی-از دیگر خواسته ها راحت تر تامین میشوند-بعضی از فعالیت ها در پیکره بندی ویژه ای از محیط ساخته شده نیازهای بعضی از مردم را تامین و نیازهای بعضی دیگر را تامین نمیکنند-به عبارتی بعضی از محیط های کالبدی برای تامین بعضی از رفتارها قابلیت بیشتری دارند- یا بیشتر برازنده یک رفتار هستند-یعنی در بعضی از شرایط درجه بالاتری از همساختی یا سازگاری بین محیط و رفتار وجود دارد.از طرفی تمامی قابلیت های بالقوه محیط توسط مردم ادراک نمی شوند و حتی قابلیت ها می توانند توسط استفاده کنندگان به طور متفاوتی از قصد و نیت طراحان خود درک شوند.

از طرفی دیگر قابلیت ها بر روابط افراد ادراک کننده دلالت دارند به این معنا که یک ویژگی محیط ممکن است امکانات -و قابلیت های خاصی را برای فردی با توجه به ویژگی های ساختاری با عملکردی مشخص به وجود آورد-اما برای دیگری به وجود نیاورد به عنوان مثال-حصارها و یا نرده های جداکننده ی فضاها می توانند قابلیت نشستن را نیز برای کاربران به وجود آورد- که این درک ممکن است به دلیل برداشت های مختلف استفاده کنندگان که بر پایه ی ویژگی های مختلف احساسی است ناشی شود. وضعیت مرد -انگیزش ها -تجارب- ارزش ها- هزینه و پاداش قابل دریافت مردم از شرکت در فعالیت ها و یا تفسیر زیبایی شناختی آنها از محیط اطراف-میزان استفاده از محیط را تعیین میکند.از نظر جیمز گیبسون قابلیت های محیط آن چیزی است که محیط به موجود زنده ارایه کرده و به او پیشنهاد مینماید و یک محیط ساخته شده متناسب و منطبق بر نیازهای انسان دارای توانایی هایی است که -تامین کننده- رفتارهای انسان است . بنابراین یک مکان رفتاری دارای توانایی های بالقوه گوناگون و تا حدودی نا محدود است و استفاده از این قابلیت ها بستگی بسیار به:

1- نیازهای استفاده کننده
2- توانایی ها-جسمی-عقلی-روحی-
3- تجربه ی آنها از قابلیت ها
4-چگونگی ساخت و آرایش شکلی محیط مورد استفاده دارد.

گیبسون دیدگاه کنش متقابل ادراک و عمل را با تمرکز بر اطلاعاتی که در محیط در دسترس است توسعه داده است.او فرضیه ی چهارچوب متداول رایج عامل یابی بیرونی-فیزیکی و فرآیند های درونی-ذهنی را رد کرد. گیبسون اصطلاح قابلیت را برای نشان دادن رابطه میان موجودات و محیط بیان میکند .

ویژگی های نظریه قابلیت محیط گیبسون

– قابلیت هایی که توسط محیط فراهم شود آن چیزی است که محیط پیشنهاد-فراهم-چیدمان و دعوت می کند.
– -ارزشها- و – معانی- اشیا در محیط مستقیما میتواند درک شود.-ارزش ها- و – معانی- خارج از ادراک کننده است و این که چگونه این اطلاعات میتواند به فعالیت های امکان پذیر که به موجودات زنده توسط محیط پیشنهاد میشود مرتبط گردد.
– قابلیت ها جامع هستند-آنچه را که ما درک میکنیم و یا زمانی که به اشیا مینگریم-قابلیت های آن هاست-نه ابعاد و خواص آنها
– قابلیت بر مکمل بودن ادراک کننده و محیط اشاره دارد. این امر نه دلالت بر ویژگی های عینی دارد نه بر ویژگی های شییی بلکه به طور همزمان به هر دو آن اشاره میکند.

 

منبع :

معماری نظر

مطلب پیشنهادی

فریتس پرل

فریتس پرل – Fritz Perls

فریتس پرل با نام کامل فردریش -فردریک- سالومون پرلز – معروف به فریتس پرل- روان …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × 2 =