خانه / نام آوران / مرتضی ممیز – Morteza Momayez

مرتضی ممیز – Morteza Momayez

مرتضی ممیز
مرتضی ممیز

مرتضی ممیز طراح گرافیک- تصویرگر- استاد دانشگاه است- او را پدر هنر گرافیک معاصر ایران می‌نامند-مرتضی ممیز در زمینه طراحی پوستر- نشان- تصویرسازی- صفحه‌آرایی و طراحی جلد کتاب و مجلات آثار ماندگاری بجا گذاشته است

زندگی مرتضی ممیز

مرتضی ممیز در ۴ شهریور ۱۳۱۵ در خانواده‌ای هنردوست متولد شد. در دوران کودکی استعداد و علاقه ویژه‌ای به نقاشی و طراحی نشان داد- دوران متوسطه برای کمک به خرج تحصیل خود برای مغازه‌ها تابلونویسی می‌کرد در آن دوران بود که به خاطر علاقه خانوادگی به مصدق وارد جریانات سیاسی شد که نتیجه آن چند کاریکاتور در روزنامه شاهد شد- در سال‌های آخر دبیرستان مرتضی گاهی به کتابخانه وابستگی فرهنگی سفارت لهستان سر می‌زد و در آنجا بود که برای اولین بار با مجله‌های -پولند- و -گرافیک- لهستان آشنا شد.

سال ۱۳۳۵ او وارد دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته نقاشی شد و در آنجا زیر نظر علی‌محمد حیدریان که از شاگردان کمال‌الملک بود آموزش می‌بیند- در دانشگاه بود که با سهراب سپهری- پرویز کلانتری- ژازه طباطبایی- چنگیز شهوق و … آشنا می‌شود- در ۱۳۴۴ از دانشگاه فارغ‌التحصیل شد و برای ادامه تحصیل راهی فرانسه می‌شود و گواهی طراحی غرفه را در مدرسه هنرهای تزیینی فرانسه اخذ می‌کند- درهمان جا بود که با فیروزه صابری آشنا شده سال‌های بعد با او ازدواج می‌کند- زندگی مشترک آن‌ها تا سال ۱۳۷۵ که سرطان فیروزه آن را پایان داد ادامه پیدا کرد.

ورود به آتلیه محمد بهرامی در سال ۱۳۳۷ باعث شروع فعالیت حرفه‌ای او می‌گردد در این آتلیه بود که اولین سفارش پاکت سیگار- جلد کتاب و اولین نشانه خود را طراحی می‌کند. در همین آتلیه با پرویز کلانتری- سیروس امامی- آیدین آغداشلو و محمد احصایی همکار می‌شود و همکاری آنها تا سال ۱۳۴۱ که او آتلیه بهرامی را ترک کرد ادامه داشت. بعد از آن در بخش تبلیغات خارجی کانون آگهی زیبا فعالیت خود را ادامه می‌دهد و در همان ساختمان کانون آگهی زیبا با احمد شاملو آشنا شده و دعوت او را برای همکاری در کتاب هفته می‌پذیرد و آنجا در سمت تصویرگر وگرافیست مشغول می‌شود. بعد از آن با نشریاتی چون کتاب ماه- اتاق صنایع و معادن- فرهنگ- اطلاعات سال و مجله کاوش نیز همکاری می‌کند. سال ۱۳۴۷ پس از بازگشت از فرانسه در دانشکده هنرهای زیبا مشغول به کار شده و درسال ۱۳۴۹ رشته گرافیک را بنیاد می‌نهد در همان سال همراهِ علی اصغر معصومی و فرشید مثقالی آتلیه ۴۲ را تاسیس کردند. ممیز در دهه ۱۳۵۰ بیشتر وقت خود را صرف گرافیک فرهنگی کرده بود- برای تیاتر- فیلم و جشنواره به طراحی پوستر پرداخت و در همان سال‌ها نیز همچنان به نقاشی می‌پرداخت که نتیجه آن نمایشگاه‌های -آبی– -گنج- و -گستره- ۱ و ۲ شد. سال ۱۳۵۵ مرتضی ممیز و چندی از همکاران او سندیکای گرافیست‌های ایران را تاسیس کردند و بعد از آن به برپایی نمایشگاه ۵۰ سال گرافیک ایران پرداخت و همین دوره در نمایشگاه واش آرت شرکت کرد و چاقوهای خود را آویخت و در این سفر مقدمات عضویت AGI درآمد را فراهم می‌کند. نقاشی‌هایی برای کتاب حقیقت و مرد دانا از بهرام بیضایی کشید. در سال ۵۷ نیز همراه با شاگردانش پوسترهایی برای انقلاب طراحی کرد.

 

مرتضی ممیز
مرتضی ممیز

فعالیت‌های پس از انقلاب

در سال‌های نخست بعد از انقلاب امکان تشکیل سندیکا و انجمن گرافیست‌های ایران برای او مقدور نبود ولی با این حال او گردهمایی‌های گرافیست هارا در آتلیه و کافه‌ها تشکیل داد که در پی آن اولین تعرفه قیمت خدمات گرافیت بعد از انقلاب پدید آمد. اوایل انقلاب بود که در پی اخراج استادان دانشگاه به دلایل سیاسی او را نیز زیر فشار قرار دادند اما ممیز کوتاه نیامد و زیر بار تهمت‌های سیاسی نرفت و همچنان مشغول به تدریس در آن دانشگاه شد. در سال ۱۳۶۵ با پیشنهاد به علی اصغر محتاج اولین بی ینال طرّاحان گرافیک را راه‌اندازی می‌کند- او با حمایت و سعی خود اولین دوسالانه‌ی گرافیک را برگزار می‌کند. دوره‌ای که ممیز به مدیریت گروه ارتباط تصویری عکاسی دانشگاه تهران انتخاب شد- از طراحان جوان و کاربلد آن دوران همچون بیژن صیفوری- رضا عابدینی- ساعد مشکی- مجید عباسی- فرزاد ادیبی و علی‌رضا مصطفی‌زاده دعوت به همکاری کرد و به ریاست شورای سردبیری مجله نشان انتخاب شد. از دیگر اقدامات او پیشنهاد عضویت قباد شیوا- ابراهیم حقیقی- رضا عابدینی و ساعد مشکی به AGI بود

در چهل و پنج سال گذشته مدیر هنری و گرافیک بسیاری از نشریات ادبی و فرهنگی معتبر ایران بوده و طراحی صحنه و لباس چهارده نمایش و دو فیلم سینمایی را انجام داده است. بسیاری از هنرمندان وهنردوستان نسل نو کشور ممیز رابه عنوان پدر گرافیک ایران می‌شناسند. تاثیر آثار ممیز در هنرمندان نسل بعد از خود- ایده‌های منحصر به فرد و تکنیک‌های زیادی که به واسطه فعالیت‌های او وارد عرصه گرافیک ایران شده است – قابل انکار نیست.

مسوولیتها

مدیریت گروه گرافیک و عکاسی دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران
مدیریت و طراحی هنری جشنواره بین‌المللی فیلم تهران-۱۳۵۲–۱۳۵۶-
ریاست هییت مدیره انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران
ریاست دوسالانه‌های گرافیک ششم- هفتم و هشتم
مشاور هنری کتابخانه و مرکز اسناد دانشگاه تهران
ریاست کمیته ایرانی انجمن بین‌المللی طراحان گرافیک -AGI-

نمایشگاه‌ها

وی در طول فعالیت‌های هنری خود بیش از ده نمایشگاه اختصاصی از ۱۳۳۹ تا ۱۳۷۷ در تهران و دو نمایشگاه اختصاصی در آلمان -۱۳۶۵–۱۳۶۷- و بیش از ۷۴ نمایشگاه گروهی در ایران- آلمان- فرانسه- آمریکا- بلژیک- فنلاند و یوگسلاوی برپا کرد و طراحی گرافیکی و تهیه پوستر برای صدها جلد کتاب و نشریات مختلف توسط او انجام گرفت.
نمایشگاه پوستر پوستر -نمایشگاه پوسترهای ایرانی طراحی شده برای نمایشگاه‌های پوستر- آخرین نمایشگاهی بود که با هدایت و حمایت مرتضی ممیز توسط گروه همرکاب – تهمتن امینیان و پدرام حربی- برگزار شد که البته قبل از افتتاح و برگزاری نمایشگاه در سال ۸۴- ایشان درگذشتند.

آثار مرتضی ممیز 

مرتضی ممیز در زمینه طراحی پوستر- نشان- تصویرسازی- صفحه‌آرایی و طراحی جلد کتاب و مجلات آثار ماندگاری بجا گذاشته است.

معروف‌ترین نشان‌واره -لوگو-های طراحی‌شده توسط مرتضی ممیز

طراحی نشان‌واره -لوگو- یکی از تخصص‌های گرافیکی محسوب می‌شود. مرتضی ممیز که خود طراح و بنیان‌گذار رشته گرافیک در ایران است- نشان‌واره‌های بسیاری را برای سازمان‌ها- شرکت‌ها- و موسسات طراحی کرد که هر یک از آن‌ها از معروف‌ترین و شناخته‌شده‌ترین نشان‌واره‌ها در ایران به شمار می‌روند. از جمله این نشان‌واره‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱۳۳۷: سازمان چای کشور
۱۳۵۳: انجمن حسابداران خبره ایران
۱۳۵۵: موزه رضا عباسی
۱۳۶۴:سازمان ملی استاندارد ایران
۱۳۶۶: شرکت سهامی ایرانی تولید اتومبیل -سایپا-
۱۳۶۸: شهرداری تهران
۱۳۷۴: سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران

مرتضی ممیز
مرتضی ممیز

کتابشناسی

طراحی- نقاشی در سه جلد -۱۳۵۱-
طراحی تزیینی -۱۳۵۴-
نشانه‌ها -نمونه کارهای شخصی- -۱۳۶۲-
طراحی اعلان -۱۹۸۴-
تصویر و تصور -۱۳۶۸-
طراحی روی جلد -۱۳۶۸-
طراحی روی جلد -مجموعه آثار- -۱۳۸۲-
حرف‌های تجربه. مجموعه مقالات از سال ۱۳۴۵ تا۱۳۸۲- انتشارات دید-۱۳۸۲-
نیم قرن کار -مجموعه آثار- -۱۳۸۳-
تصویر سازیهای عالی در کتابهای مختلف

فیلم‌شناسی

طراحی و کارگردانی سه فیلم انیمیشن برای فستیوال فیلم‌های کودکان کانون پرورش فکری تهران در سال‌های ۵۲–۱۳۵۰ با عنوانهای:

آنکه عمل کرد و آنکه خیال بافت -۱۳۵۰-
یک نقطه سبز -۱۳۵۱-
سیاه پرنده -۱۳۵۲-

سایر فعالیت‌ها

طراح گرافیک و مدیر هنری مجلات:

ایران آباد-۱۳۳۹-
گفتگو-۱۳۳۷–۱۳۸۴-
کیهان هفته-۱۳۴۰–۱۳۴۱-
مجله کاوش-۱۳۴۲–۱۳۴۳-
نگین-۱۳۴۴-
فرهنگ و زندگی-۱۳۴۸–۱۳۵۰-
رودکی-۱۳۵۰–۱۳۵۷-
سینما-۱۳۵۳–۱۳۵۴-
کلک-۱۳۶۹–۱۳۸۴-
نگاه نو-۱۳۷۰–۱۳۷۸-
شریف-۱۳۷۲–۱۳۸۰-
پیام امروز-۱۳۷۳–۱۳۷۹-
زمان-۱۳۷۳–۱۳۷۹-

و

طراحی و بازسازی ده‌ها لوگو و نشان از جمله -موزه رضا عباسی ۱۳۵۵– -شرکت سایپا ۱۳۶۶- -شهرداری تهران ۱۳۶۸- -دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ۱۳۶۹- -شهرداری اصفهان ۱۳۶۹- -جامعه مشاوران ایران ۱۳۶۱- -سازمان استاندارد ایران- -کلوپ سینمایی فارابی ۱۳۵۹- -سازمان ورزش زنان کشور ۱۳۷۳- -سازمان چای کشور ۱۳۳۷- -عنوان فیلم غزل ۱۳۵۴- -سازمان همگام با کودکان و نوجوانان ۱۳۵۴- -جشنواره مهندسی ساختمان ۱۳۷۵- -گروه آزاد نمایش ۱۳۵۳- -لاستیک خوزستان ۱۳۷۶- -مس باهنر ۱۳۷۳- -شرکت ملی فولاد ۱۳۷۱- -موسسه فرهنگی دینی صدوق ۱۳۶۹- -بزرگداشت هزاره تولد فارابی ۱۳۵۴- -انجمن شهرسازان و معماران ۱۳۷۳- -موسسه امور سینمایی ۱۳۶۵- -سازمان آتش‌نشانی کشور ۱۳۷۴–۱۳۷۶- -نمایشگاه تصویرگران کتاب کودک ۱۳۶۹- -انتشارات نمون ۱۳۷۳-موسسه حمایت از معلولین ابراهیم و هاجر ۱۳۷۴- -عنوان نشریه پیام امروز ۱۳۷۲- -سازمان گمرک ایران ۱۳۷۰- -عنوان نشریه هما ۱۳۶۸- -عنوان نشریه شریف ۱۳۷۱- -عنوان نشریه حقوق زنان ۱۳۷۶- -موزه ملی ایران-
طراحی ده‌ها پوستر نمایش از جمله -پیروزی در شیکاگو-
طراحی ده‌ها پوستر فیلم‌های از جمله -طبیعت بیجان- -ستارخان- -کمال الملک- -گوزنها- و -ای ایران-
طراحی صحنه و لباس چهارده نمایشنامه در تالارهای نمایش تهران
طراحی صحنه و لباس فیلم‌های -ستارخان- و -طبیعت بی جان-
طراحی نور نمایشنامه‌های -بازگشتی نیست- و -دندون طلا- و -اتاق خصوصی-

افتخارات و جایزه‌ها

جایزه بهترین طراحی کتاب کودک سال‌های ۴۵–۱۳۴۲
مدال رتبه اول دانشجوی ممتاز دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران -۱۳۴۴-
برنده مدال طراحی نمایشگاه بین‌المللی طراحی ژوونیزی فرانسه -۱۹۶۶-
طراح شاعر برای طراحی پوسترهای سینمایی فستیوال سینمایی کان -۱۹۷۵-
جایزه و مدال بهترین پوسترهای سینمایی جشنواره فجر تهران -۱۳۶۵- ۱۳۶۶ و ۱۳۶۹-
سیمرغ بلورین بهترین پوستر برای فیلم ای ایران از جشنواره فیلم فجر -۱۳۶۸-
جایزه بهترین آثار طراحی نشانه‌های دهه ۸۰ میلادی -۱۹۹۰-
جایزه ویژه Achievement Award جایزه یک عمر فعالیت هنری به خاطر یک عمر تلاش و دست‌آوردهای ایشان از طرف انجمن بین‌المللی طراحی -آیکو-دی- -۲۰۰۴-

مرگ

ممیز در سالهای پایانی عمر خویش با بیماری سرطان دست و پنجه نرم می‌کرد و از ۲۳ آبان‌ماه ۱۳۸۴ برای تازه‌ترین دور شیمی‌درمانی- در بیمارستان آبان تهران بستری شده بود که چند روز بعد حالش رو به وخامت نهاد و سرانجام در ۶۹ سالگی روز شنبه پنجم آذر ماه ۱۳۸۴ برابر ۲۶ نوامبر ۲۰۰۵ درگذشت. پیکر مرتضی ممیز- هفتم آذرماه- تشییع و در باغبان‌کلا واقع در کُردان کرج- به خاک سپرده شد.

بزرگداشت

شب بخارا -خانه هنرمندان ایران- یادمان مرتضی ممیز- سخنرانی ابراهیم حقیقی و مسعود کیمیایی به همراه نمایش فیلم مستند زندگی ممیز ساخته مصطفی رزاق کریمی با همکاری فرهاد ورهرام و شهروز نظری- تهران ۱۳۸۶

 

منبع :

persiangfx.com

وب نگین

ممیز

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

ساتیا نادلا

ساتیا نادلا – Satya Nadella

ساتیا نادلا مدیرعامل سابق مایکروسافت است- او به عنوان جایگزین استیو بالمر در چهارم فوریه …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هجده − سه =