خانه / نام آوران / ماکس مولر – Max Muller

ماکس مولر – Max Muller

ماکس مولر
ماکس مولر

ماکس مولر با نام کامل فریدریش ماکس مولر زبان‌شناس و خاورشناس آلمانی بود- او یکی از پایه‌ریزان هندشناسی و پژوهش‌های تطبیقی و سنجشی آیین‌ها در دانشگاه‌های غربی بود- او اثرهای پژوهشی و عمومی‌ای در زمینه هندشناسی دارد و کتاب‌های روحانی خاور که در پنجاه جلد با راهبری او نوشته‌شد از یادبودهای پژوهشی عصر ویکتوریایی انگلستان است

زندگی ماکس مولر

ماکس مولر در ۶ دسامبر۱۸۲۳ در دساو آلمان زاده شد و فرزند ویلهلم مولر شاعر بود. مادرش آدلهایده مولر دختر بزرگ یک سیاست‌مدار بومی بود. در ۱۸۴۱ او به دانشگاه لایپزیگ رهسپارشد- در آنجا او که در آغاز شیفته موسیقی و شعر بود به فلسفه گرایید. در ۱۸۴۳ دکترایش را با رساله‌ای درباره اصول باروخ اسپینوزا دریافت‌داشت. او که گرایش و استعداد به زبان‌آموزی داشت زبان‌های یونانی- لاتین- عربی- پارسی و سانسکریت را آموخت. در ۱۸۴۴ برای مطالعه به نزد فریدریش شلینگ در برلین رفت. او آغاز به ترجمه اوپانیشادها نمود و پژوهش‌های سانسکریتش را زیر نظر فراتنس بوپ -نخستین پژوهشگر روش‌مند زبان‌های هند و اروپایی – پی‌گرفت. شلینگ مولر را از تاریخ زبان به تاریخ دین گرواند. در این زمان مولر نخستین کتابش را که ترجمه آلمانی هیتوپادشا بود به چاپ‌رساند.

در ۱۸۴۵ او به پاریس رفت تا آموزش سانسکریت را زیر نظر اوژن بورنوف پی‌گیرد. بورنوف او را به ترجمه ریگ‌ودا انگیزاند. در ۱۸۴۶ او برای خوانش متن‌های سانسکریت گردآوری‌شده کمپانی هند شرقی به انگلستان رفت. او در آغاز درونشدش به انگلستان نولی مبتکرانه به نام عشق آلمانی نوشت که در آن زمان محبوبیتی بسیار یافت و تکیه‌گاهی برای خودش شد. ارتباط او با کمپانی هند شرقی و سانسکریت‌شناسان انگلیسی باشنده در دانشگاه آکسفورد سبب زندیگش در آن کشور شد. در آن زمان هندوستان بخشی از امپراتوری بریتانیا بود و مولر نیز سرانجام در آن کشور تفسیرگر فرهنگ هندی گردید. او ارتباطاتی نیز با براهمو ساماج برقرارساخت. در ۱۸۵۱ او عضو کلیسای مسیح آکسفورد شد- در این زمان او یک سری از سخنرانی‌هایش را درباره زبانشناسی تطبیقی آغازیده‌بود. در ۱۸۵۴ او استاد زبانشناسی تطبیقی در دانشگاه آکسفورد شد. او در آینده استاد خداشناسی تطبیقی در دانشگاه آکسفورد شد.

کوشید تا فلسفه دین را قاعده‌مند کند چرا که در آن زمان پژوهشگران آلمانی از یکسو با آموزه‌های تاریخی انتقادی خود و از سوی دیگر با داروینیسم ایمان دینی با بحران رو در رو بود. او با اندیشه‌های داروینیسم میانه خوبی نداشت.

پژوهش‌های مولر سبب جستجو برای یافتن رابطه میان تکامل زبان با تکامل فرهنگ گردید. یافتن گروه زبان‌های هند و اروپایی سبب‌شد تا همانندی‌های میان فرهنگ‌های یونانی-رومی را بیابند. چند می‌نمود که فرهنگ ودایی هندوستان ریشه و نیای فرهنگ کلاسیک اروپا باشد و پژوهشگران همسانی بنیادی میان زبان‌های اروپایی و آسیایی را بپژوهند تا به زبان ریشه‌ای نخستین دست یابند. چنین می‌نمود که سانسکریت -که زبان وداهاست- نخستین زبان هند و اروپایی باشد. موللر بیشتر زمان خود را صرف آموختن سانسکریت کرد و این کوشش وی را یکی از بزرگترین سانسکریت‌پژوهان تاریخ نمود. مولر بر این باور بود که آموزه‌های ودایی به آیین‌های کفرآمیز اروپایی انجامیده‌است.

ماکس مولر اثرگرفته از راماکریشنا پارامهانسا و فلسفه وداییش بود. در نزد موللر آموختن زبان با آموزش فرهنگ پیوند داشت. او توسعه زبانی را با باورهای مردمان منطبق می‌دانست. در آن زمان با اینکه متن‌های ودایی در غرب کمتر شناخته بودند با این همه گرایش به آشنایی با فلسفه اوپانیشادها گسترش می‌یافت. او خدایان مردمان ودایی را با نیروهای طبیعی همسان می‌دید و فرهنگ ایشان را نیایش طبیعت می‌دانست. این خدایان خویشکاری‌هایی فراطبیعی در فرهنگ ودایی می‌داشتند. مولر بر این باور بود که اسطوره‌ها انتقال آنچه وجود داشته و داستان‌ها هستند. به دید او خدایان برای بیان باورهای انتزاعی پدید آمده‌اند ولی در سیر انتقالی به اسطوره‌های به شخصیت‌هایی خیالی دگرش یافته‌اند. برای نمونه پدرخدای هندواروپایی را به نام‌های گوناگون زیوس- ژوپیتر- دیایوس پیتا پدیدار می‌گردد. از دید ماکس مولر همه این نام‌ها به یک نام می‌رسید- دیایوس- که از آن هم معنای درخشندگی یا درخشان برمی‌آید. از این نام نام‌های دیگر دوا- دیوس- تیوس- زیوس و ژوپیتر برمی‌آید که همگی از ساختار نخستین دیوس‌پاتر جداشده‌اند. در این راه تشبیهات و کنایه‌ها دارای شخصیت و جاندار می‌شوند. این جنبه اندیشه‌های موللر همسانی بسیاری با دیدگاه‌های آینده نیچه داشت.

هر روی کارهای مولر سهم بسزایی در شکلگیری گرایش به فرهنگ آریایی در ضدیت با آیین‌های سامی داشت. این رویه در آینده به نژادگرایی می‌انجامید که البته این باور پسین از اندیشه‌های مولر دور بود.

در ۱۸۸۱ او نخستین ویرایش ترجمه نقد استدلال خالص کانت را به چاپ رساند. او با شوپنهاور همداستان بود که این بهترین بیان از اندیشه‌های کانت است. او در این برگردان لغزش‌های بسیار ترجمه‌گران پیشین را تصحیح نموده‌بود.

ماکس مولر
ماکس مولر

خانواده ماکس مولر

همسر او جورجینا آدلید-مرگ به سال ۱۹۱۶- بود که نوشته‌های او را – که اکنون در کتابخانه بادلین آکسفورد نگهداری می‌شوند- مرتب نمود. پسر او ویلهلم ماکس مولر نیز از پژوهشگران بنام بود.

اندیشه های الهیاتی ماکس مولر

مولر به طور کلی بر این عقیده بود که دین- توانایی انسانی برای درک و فهم وجود نامتناهی است و این که همه ادیان به درجاتی- دربردارنده حقایق ازلی و سرمدی مربوط به اعتقاد به خدا- جاودانگی نفس و کیفر و پاداش اخرویند. آنچه در این جا بیان می شود ترجمه پاره ای از سخنان ماکس مولر برگرفته از مجموعه آثار اوست که درسال 1905 در کتابی به نام زندگی و دین توسط همسرش تدوین و منتشر شد و در سال 1995 چاپ دوم آن انتشار یافت. ماکس مولر را محققی دقیق و تحلیلی دانسته اند- اما در سخنانی از او که در این کتاب گردآمده است- شور و گرمی و اشتیاق شایانی جریان دارد که شاید در نوشته های تحلیلی و محققانه کمتر مجال بروز می یابند.

هنر زندگی از دیدگاه ماکس مولر

هنر بزرگ زندگی این است که یاد بگیریم یکدیگر را بفهمیم و بشناسیم- و -پذیرفتن متفاوت بودن- بهترین درس علم الادیان تطبیقی است. بزرگ ترین همه هنرها- هنر زندگی است و بهترین موسیقی- آوای روح هاست. اگر می خواهی با خودت در صلح و صفا باشی- با دنیا در جنگ نشو.

 

ماکس مولر
ماکس مولر

مرگ از دیدگاه ماکس مولر

به خداوند اعتماد کن. عمل او خیر است. حیات و هستی مان از او و در اوست. غم ها و شادی هایمان- بهروزی ها و رنج هایمان تحت مشیت اوست. مرگ بر بعد الهی درونمان دستی ندارد. مرگ ما را تغییر می دهد و مصفا می سازد و کمال می بخشد و به خدا نزدیک ترمان می کند. خداوند به ما آموخته است که مرگ آن چنان که برای بسیاری از انسان ها به نظر می رسد- دهشتناک نیست. مرگ چیزی نیست- مگر روزهای کوتاه جدایی و آن گاه ابدیتی که در انتظارمان است. ما در این جا در خانه ای کوچک اقامت داریم که دیوارهایش از هر سو ما را در خود می فشرند. با این حال- می پنداریم این کل عالم است. اما چون در خانه گشوده شود و محبوبی به بیرون گام نهد و هرگز بازنگردد- در آستانه در می ایستیم و به دوردست ها خیره می شویم- به افقی بی انتها که از ورای در گشوده پیش روی ماست. این جاست که در می یابیم تنگی این خانه را و عظمت بیکرانه عالمی زیبا را که در بیرون خانه این دنیا در انتظارمان است.

 

منبع :

برترینها

تاهور

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

احمد نادعلیان

احمد نادعلیان – Ahmad nadealyan

احمد نادعلیان هنرمندی در حوزه هنرهای محیطی و زمینی ایرانی است- او بیشتر به‌خاطر کنده‌نگاری …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 × سه =