خانه / بزرگان تاریخ / لیونارد اویلر – Leonhard Euler

لیونارد اویلر – Leonhard Euler

لیونارد اویلر
لیونارد اویلر

لیونارد اویلر از ریاضیدانان و فیزیکدانان برجسته سوییسی بود- او کشف‌های بسیار مهمی در زمینه‌های حساب دیفرانسیل و انتگرال و نظریه گراف داشته‌است- اویلر همچنین اصلاحات مهمی در زمینه‌های تجزیه و تحلیل ریاضی مانند مفهوم تابع ریاضی انجام داده‌است و برای کارهای خود در مکانیک- دینامیک سیالات- اپتیک و نجوم شهرت دارد- او یکی از برجسته‌ترین ریاضیدانان سده ۱۸ و یکی از بزرگترین دانشمندان تمام دوران شناخته شده‌است

زندگی لیونارد اویلر

لیونارد اویلر در 15 آوریل سال 1707 در شهر بازل کشور سویس دیده به جهان گشود. پدر وی از کشیشان پیرو کالون بود و میل داشت پسرش جانشین او شود ولی لیونارد اویلر برخلاف میل او در دانشگاه بازل به مطالعه علوم الهی پرداخت. پدر لیونارد تعلیمات مقدماتی از جمله ریاضیات را به او داد. لیونارد اویلر بعدا چند سالی را در بازل به سر برد و در یکی از دبیرستان های -گومنازیوم- نسبتا در سطح پایین محلی به تحصیل پرداخت.

در دبیرستان ریاضیات اصلا تدریس نمیشد و در نتیجه لیونارد این دانش را به طور خصوصی نزد استاد ریاضی به نام یوهان بورکهارت فراگرفت. در سال 1720- لیونارد که هنوز 14 سال نداشت وارد بخش ادب و هنر دانشگاه بازل شد تا پیش از کسب تخصص اطلاعات عمومی بیندوزد. از جمله استادان لیونارد اویلر یوهان یکم برنوس بود که در کرسی ریاضیات جانشین برادر یاکوب شده بود.

لیونارد اویلر در سال 1722 معادل درجه لیسانس در ادبیات را دریافت نمود و در سال 1723 در رشته فلسفه فوق لیسانس خود را گرفت. در 18 سالگی پژوهشهای مستقل را شروع کرد. نخستین کار او یادداشت کوچکی بود درباره رسم منحنی های همزمان در یک ملا مقاوم که در سال 1726 منتشر کرد. در پی آن در همان نشریه مقاله ای درباره مسیرهای متقابل جبری انتشار نمود -1727-. در پاییز 1726 از لیونارد اویلر دعوت شد که به عنوان دستیار فیزیولوژی در سن پترزبورگ خدمت کند. او در سال 1727 از بازل به سن پترزبورگ نقل مکان کرد. در آنجا بی درنگ این بخت مساعد را پیدا کرد که در رشته واقعی خود کار کند و به عنوان عضو وابسته فرهنگستان بخش ریاضیات منصوب گردید.

در سال 1731 به استادی فیزیک رسید و در 1733 که دانیل برنولی به عنوان استاد ریاضیات به بازل بازگشت- لیونارد اویلر جانشین وی شد. وی از مرداد 1727 گزارشهایی درباره پژوهشهای خویش به جلسات فرهنگستان می فرستاد. او آنها را در جلد دوم صورت جلسات فرهنگستان -گزارشهای فرهنگستان امپراتوری علوم یتروگراد- انتشار داد -سن پترزبورگ 1729-.

شهرت لیونارد اویلر از 19 سالگی آغاز می گردد زیرا در این سن بود که آکادمی پاریس حل مشکلی را درباره ساختمان دکل کشتی به مسابقه گذاشته بود و مقاله لیونارد اویلر در این مورد مقام دوم را احراز نمود. لیونارد طی 14 سالی که در سن پترزبورگ بود به کشفهای درخشانی در زمینه هایی چون تحلیل ریاضی- نظریه اعداد و مکانیک دست پیدا کرد تا 1741 بین هشتاد تا نود اثر برای انتشار آماده کرده بود که پنجاه و پنج تای آنها از جمله دو جلد -مکانیک- را منتشر کرد.

لیونارد اویلر در آن زمان عضو دو فرهنگستان سن پترزبورگ و برلین بود و سپس به عضویت انجمن پادشاهی لندن و فرهنگستان علوم پاریس نیز انتخاب شد. او در سال 1753 به عضویت انجمن فیزیک و ریاضیات بازل برگزیده شد. لیونارد اویلر در 1741 پس از 14 سال اقامت در روسیه به برلین رفت و 25 سال بعد را در آنجا سپری نمود.

لیونارد اویلر
لیونارد اویلر

فرمول لیونارد اویلر

او هنوز برای هر دو فرهنگستان برلین و سن پترزبورگ کار میکرد. در تبدیل -انجمن علوم- سابق به یک فرهنگستان بزرگ که در سال 1744 رسما با نام فرانسوی -فرهنگستان پادشاهی علوم و ادبیات برلین- بنیاد نهاده شد- فعالیت فراوان داشت. طی این دوره لیونارد اویلر به تنوع پژوهشهای خود بسیار افزود. در همچشمی با دالامبر و دانیل برنولی دانش فیزیک ریاضی را پایه ریزی نمود و در پیشبرد نظریه حرکت ماه و سیارات از رقیبان کلرو و دالامبر هر دو بود. در همان زمان نظریه حرکت جامدات را منقح ساخت. ابزار ریاضی هیدرودینامیک را فراهم آورد. هندسه دیفرانسیل سطوح را ابداع کرد و به شدت درباره نورشناسی- برق و مغناطیس به پژوهش پرداخت. همچنین درباره مسایل فن آوری نظیر ساختن دوربینهای شکستنی بیرنگ- تکمیل دوربین آبی زگنر و نظریه چرخهای دندانه دار به تفکر پرداخت.

شمار آثار لیونارد اویلر در دوره اقامت در برلین از 380 کمتر نبود که از آن میان 275 اثر انتشار یافتند. از جمله تعدادی کتابهای مفصل تکنگاشتی درباره حساب جامع و فاضل تغییرات- کتابی بنیادین درباره محاسبه مدارهای اجرام آسمانی- کتابی درباره توپخانه و پرتاب گلوله- کتاب مدخلی به تحلیل نامتناهی ها- رساله ای در کشتی سازی و دریانوردی که صورت آغازین آن در سن پترزبورگ تهیه شده بود.

نخستین نظریه لیونارد اویلر درباره حرکت ماه و اصول حساب دیفرانسیل 3 کتاب آخر به هزینه فرهنگستان سن پترزبورگ انتشار یافتند و در آخر رساله ای بود درباره مکانیک جامدات به نام -نظریه حرکت اجسام جامد– رساله مشهور -نامه هایی به یک شاهزاده خانم آلمانی درباره موضوعهای مختلف فیزیک و فلسفه- که در واقع درسهایی بود که لیونارد اویلر به یکی از بستگان پادشاه پروس داده بود- تا پیش از بازگشت اویلر به سن پترزبورگ انتشار نیافتند. این کتاب به موفقیتی بی نظیر دست پیدا کرد و دوازده بار به زبان اصلی تجدید چاپ گردید و به بسیاری زبانهای دیگر نیز ترجمه شد. لیونارد اویلر همچنان به مطالعات ریاضی خود ادامه میداد و رفقایش او را روح آنالیز ریاضی می دانستند. آراگو درباره لیونارد اویلر چنین گفته است: اویلر با همان سهولتی که انسان نفس می کشد محاسبات ریاضی را انجام میدهد. لیونارد اویلر به معنای گسترده ای که در سده 18 برای کلمه هندسه به کار میرفت هندسه دان بود. در کار او ریاضیات بستگی نزدیکی با کاربرد سایر علوم با مسایل فناوری و با زندگی عمومی داشت.

در آثار ریاضی لیونارد اویلر تحلیل ریاضی جایگاه نخست را دارد. 17 جلد از -مجموعه آثار- او در این زمینه می باشد. اویلر با کشفیات خاص متعدد به تحلیل ریاضی یاری داد. نحوه عرضه آن درکتابهای درسی خود را منظم ساخت. در بنیانگذاری رشته های متعدد مهم ریاضی نظیر حساب جامع و فاضل تغییرات- نظریه معادلات دیفرانسیل- نظریه مقدمانی توابع متغیرهای مختلط و نظریه توابع خاص بی اندازه کمک کرد. لیونارد اویلر بسیاری از قراردادهای کنونی علایم ریاضی را وارد میدان کرد:

نماد e برای نمایش شالوده دستگاه لگاریتم طبیعی- استفاده از حرف f و دو کمان برای نمایش مثلا تابع – نشانه های نوین برای توابع مثلثاتی- نشانه n برای مجموع مقسوم علیه های عدد- علایم y و y و غیره برای تفاضلهای متناهی و نشانه برای مجموع و حرف I برای 1- . کشف هایی که درنیمه سده 18 در زمینه تحلیل ریاضی انجام گرفته بود به شیوه ای منظم به وسیله اویلر در دوره سه کتابی زیر خلاصه شده است: مدخلی بر تحلیل نامتناهی ها- روشهای حساب دیفرانسیل و روشهای حساب انتگرال. لیونارد اویلر هر روز اکتشافی به اکتشافات خود می افزود و تعداد آنها آنقدر زیاد است که حتی امروزه موفق به چاپ کامل آثار او نگردیده اند. در همین اوقات بود که مسیله ای از طرف آکادمی مطرح شد و لیونارد اویلر در عرض سه روز آن را حل کرد و مریض شد و در این بیماری یک چشم خود را از دست داد.

نظریات لیونارد اویلر

لیونارد اویلر همچنان به مطالعات ریاضی خود ادامه می‌داد و رفقایش او را روح آنالیز ریاضی می‌دانستند. آراگو درباره اویلر چنین گفته‌است:

اویلر با همان سهولتی که انسان نفس می‌کشد محاسبات ریاضی را انجام می‌دهد.

اویلر به معنای گسترده‌ای که در سده هجدهم برای کلمه هندسه کار می‌رفت هندسه‌دان بود. در کار او ریاضیات بستگی نزدیکی با کاربرد سایر علوم با مسایل فناوری و با زندگی عمومی داشت. در آثار ریاضی اویلر تحلیل ریاضی جایگاه نخست را دارد- هفده جلد از مجموعه آثار او در این زمینه‌است. او با کشفیات متعدد به تحلیل ریاضی یاری داد. نحوه عرضه آن در کتابهای درسی خود را منظم ساخت در بنیادگذاری رشته‌های متعدد ریاضی نظیر حساب جامع و فاضل تغییرات- نظریه معادلات دیفرانسیل- نظریه مقدماتی توابع متغیرهای مختلط و نظریه توابع خاص بی اندازه کمک کرد. وی بسیاری از قراردادهای کنونی علایم ریاضی را وارد میدان کرد.

کتابها و مقالات

کشف‌هایی که در نیمه سده هجدهم در زمینه تحلیل ریاضی انجام گرفته بود به شیوه‌ای منظم به‌وسیله اویلر در مجموعه سه کتاب زیر خلاصه شده‌است:

مدخلی بر تحلیل نامتناهی -۱۷۴۸-
روشهای حساب دیفرانسیل -۱۷۵۵-
روشهای حساب انتگرال -‎۱۷۶۸–۱۷۷۰-
او هر روز اکتشافی به اکتشافات خود می‌افزود و تعدا آنها آنقدر زیاد است که حتی امروزه موفق به چاپ کامل آثار او نگردیده‌اند.

 

لیونارد اویلر
تمبر بزرگداشت اویلر چاپ شده در اتحاد جماهیر شوروی برای بزرگداشت ۲۵۰ مین سالگرد تولد اویلر. نوشته شده:۲۵۰ مین سال از تولد ریاضی‌دان و دانشگاهی بزرگ- لیونارد اویلر

محل دفن لیونارد اویلر

در شصت سالگی بود که بدبختی عجیبی به لیونارد اویلر روی کرد و آن از دست دادن چشم دیگرش بود. گرچه چشم او را با موفقیت عمل کردند ولی زخم آن دچار عفونت شد و برای همیشه چشمان خود را از دست داد. لیونارد اویلر مردی که از تندخویی و حسادت به کنار بود در 18 سپتامبر 1783 هنگامی که مشغول محاسبه مسیر اورانوس بود ناگهان با گفتن کلمه -من مردم- زندگی را بدرود گفت.

مقبره لیونارد اویلر اکساندر نوسکی لاورا شهری در روسیه است.

 

منبع :

پرورش افکار

دانشنامه رشد

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

میرفندرسکی

میرفندرسکی – Mir Fendereski

میرفندرسکی با نام اصلی مولانا ابوالقاسم بن ابوطالب میرحسینی فندرسکی حکیم و دانشمند دوره صفوی …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

9 − 8 =