خانه / هنر / فریدون فروغی – Fereydoon Foroughi

فریدون فروغی – Fereydoon Foroughi

فریدون فروغی
فریدون فروغی

فریدون فروغی آهنگساز- نوازنده و خواننده ایرانی بود- او موسیقی را بدون داشتن استاد و با توجه به علاقه‌ای که به موسیقی راک و مخصوصا آثار ری چارلز داشت- با تمرین می‌آموخت

زندگی فریدون فروغی

فریدون فروغی صاحب حنجره پر توان پاپ که تا کنون به مانند او نیامده درنهم آبان سال ۱۳۲۹ در محله سلسبیل تهران متولد شد. او فرزند آخر پدر ومادری بود که در عطش فرزند پسر سوخته بودند. درش فتح‌الله کارمند اداره دخانیات بود و در تنهایی خود به سرودن شعر و نواختن تار می‌پرداخت خانواده او از ملاکان بزرگ نراق مابین قم و کاشان ـ به شمار می آمد. او تنها پسر خانواده بود و سه خواهر به نام‌های پروانه- عفت و فروغ داشت. در سال ۱۳۳۵ و در شش‌سالگی- تحصیل را آغاز کرد و عاقبت در سال ۱۳۴۷ مدرک دیپلم علوم طبیعی را گرفت و پس از آن دیگر تحصیل را رها کرد.

خوانندگی:

او موسیقی را بدون داشتن استاد و با توجه به علاقه‌ای که به موسیقی راک و مخصوصا آثار ری چارلز داشت- با تمرین می‌آموخت. درسن ۱۶ سالگی- با همراه ساختن گروهی نوازنده با خود- موسیقی را به صورت جدی شروع کرد و در مکان‌های مختلف به اجرای ترانه‌ها و آهنگ‌های غربی معروف در آن روزگار و به خصوص موسیقی بلوز پرداخت و تا سن ۱۸ سالگی فعالیتش را به همین صورت ادامه داد.
در این دوران پس از یک شکست عاشقانه- مدتی از موسیقی دست کشید- اما پس از یک مدت کوتاه کناره ‌گیری- در سال ۱۳۴۸ صاحب کاباره کازابای شیراز از فروغی و همراهانش برای اجرا در آن مکان دعوت کرد.
او در اواخر دهه چهل-به خواننده بلند آوازه کلوپ‌های شبانه تهران قدیم و ستاره صحنه کافه‌های معروفی چون مارکیز و کاکوله بدل شد.
در سال ۱۳۵۰- خسرو هریتاش- کارگردان فیلم آدمک در تلاش برای پیدا کردن خواننده‌ای تازه نفس با فروغی آشنا شد. در نتیجه- دو ترانه به نام‌های -آدمک- و -پروانه من- را با موسیقی تورج شعبان‌ خانی و اشعار لعبت والا- برای فیلم هریتاش اجرا کرد.
پس از اکران فیلم- صفحه‌های ۴۵ دور این دو ترانه- در صفحه ‌فروشی‌های معروفی چون آل کوردوبس- پاپ- دیسکو- بتهوون و پارس عرضه گشت. این دو ترانه- گل کرد و بر سر زبان‌ها افتاد و فروغی به شهرت رسید. گرچه در آن زمان به او خرده می‌گرفتند که صدای فرهاد را تقلید می‌کند- اما همین باعث شد تا دیگر زیر سایه نام خواننده محبوبش ری چارلز قرار نگیرد.
پس از گذشت مدتی فرشید رمزی – کارگردان نمایش تلویزیونی شش و هشت- با او قرارداد بست و فروغی درسال ۱۳۵۱ بعد از پنج سال مشابه‌ خوانی- آثار ری چارلز را کنار نهاد. این همکاری باعث تولد آثاری چون زندون دل و غم تنهایی گشت که اولی- فروغی را تبدیل به هنرمندی صاحب سبک نمود.
فتنه چکمه پوش ساخته همایون بهادران دومین فیلم سینمایی بود که در سال ۱۳۵۱ برای تیتراژ آن ترانه‌ای را به همین نام اجرا کرد.

 

فریدون فروغی
فریدون فروغی

ازدواج اول:

در سال 1351 با گلی فتوره‌ چی ازدواج کرد-اما در سال ۱۳۵۳- به علت عدم تفاهم با همسرش از وی جدا شد.
سال 1352 تنگنا ساخته امیر نادری با ملودی‌های شورانگیز و تکان‌دهنده منفردزاده- صدای فروغی را بر تیتراژ داشت. در همان سال – چندین ترانه را اجرا کرد که شاخص‌ترین آنها نماز -یا نیاز-است- با شعری از شهیار قنبری و موسیقی منفردزاده- ترانه‌ای که منجر به بازخواست هر سه نفر از طرف ساواک گشت.
ترانه هوای تازه را در همین سال در برنامه تلویزیونی رنگارنگ اجرا کرد و همچنین به درخواست فرزان دلجو ترانه‌ای را برای فیلم یاران -با بازی و کارگردانی دلجو- اجرا نمود.
در سال 1353 ترانه همیشه غایب را با شعری از شهیار قنبری- موسیقی -ویلیام خنو- و تنظیم واروژان به اجرا درآورد. -این ترانه- پیشتر با شعری از ویلیام خنو و با نام ماهی خسته اجرا شده بود-.
او که رفته رفته- به هنرمند باتجربه‌ای تبدیل می‌شد- اقدام به جمع‌آوری آثار خود نمود و اولین آلبومش را با نام زندون دل به بازار عرضه داشت.
دومین آلبومش را با نام یاران در سال ۱۳۵۴ به بازار عرضه کرد و در همین سال به علت اجرای ترانه سال قحطی از طرف حکومت شاهنشاهی به مدت دو سال از فعالیت منع گشت.
در سال ۱۳۵۶- پس از اعلام فضای باز سیاسی توسط حکومت- بعد از دو سال ممنوعیت کاری- سومین آلبوم را با نام سال قحطی به بازار عرضه کرد. در بهمن ماه همین سال- پدرش در اثر بیماری ذات ‌الریه از دنیا رفت.

دهه شصت و هفتاد خورشیدی

فروغی در سال ۱۳۶۰ چند ترانه خود را همراه با چند ترانه از کوروش یغمایی در آلبومی با عنوان سُلٰ جای می‌دهد و طی سال‌های ۶۰ و ۶۱ آهنگ چهار قسمتی -چرا نه؟- را می‌سازد و اجرا می‌کند. در همین سالهاست که فعالیت نمودن او ممنوع می‌شود[نیازمند منبع]. در سال ۱۳۶۵ سفر به دوبی- فروغی را تا پای پیوستن به هنرمندان دور از وطن پیش برد[نیازمند منبع]- اما پیشنهادهای تهیه‌کنندگان آن سوی آب او را به رفتن راضی نکرد. این خواننده محبوب- در دهه ۶۰ دو بار به زندان افتاد- یک بار قزل حصار و دفعه بعد در کچویی. برخلاف شایعات- دلیل زندانی شدن فروغی هرگز سیاسی نبود. یکی از همبندان او تعریف می‌کند: روزی فریدون از پله‌های بند افتاد و پایش صدمه دید. یکدفعه با آن صدای قوی اش زد زیر آواز و خواند: -دیگه این قوزک پا یاری رفتن نداره… !-. در اسفند سال ۱۳۷۲ با سوسن معادلیان آشنا می‌شود و در خرداد ۱۳۷۳ با هم ازدواج می‌کنند. ازدواج- موجب تحولی مثبت در او می‌شود و دوباره فعالیتش را از سر می‌گیرد- شعر می‌گوید- آهنگ می‌سازد و شروع به تدریس می‌نماید. در اسفندماه سال ۱۳۷۷ موفق به برگزاری کنسرتی در تالار حافظ دانشگاه کیش می‌شود. پس از ۴ روز برگزاری کنسرت در کیش- به تهران می‌آید. علی‌رغم درخواست‌هایی که از شهرستان‌های دیگر برای برگزاری کنسرت ارسال می‌شود- با برگزاری آن در شهرستان‌های دیگر موافقت نمی‌شود و فروغی در تابستان ۷۸ و پاییز ۷۹ دوباره به کیش بازمی‌گردد و به اجرای برنامه در هتل آنای کیش می‌پردازد. در فروردین سال ۱۳۷۹ به پیشنهاد حمیدرضا آشتیانی پور -کارگردان- و به امید اخذ مجوز- -می‌تراود مهتاب- را با شعری از نیما یوشیج برای فیلم دختری بنام تندر می‌خواند اما شرایط تغییری نمی‌کند. گرچه ترانه فروغی در انتهای فیلم در جشنواره فیلم فجر پخش می‌شود. پیش از این هم کیومرث پوراحمد نمی‌تواند مجوز حضور او را به‌عنوان بازیگر برای پروژه فیلم گل یخ -که داستان آن درباره زندگی یک خواننده محکوم به سکوت بود- بگیرد.

فعالیتهایش پس از انقلاب ایران:

وی بعد از انقلاب- در ایران ‌ماند و به اجرای کنسرتی پرداخت و ترانه‌های این کنسرت را در آلبوم -فریدون فروغی در آغازی نو- جای داد . دلیل نامگذاری آلبوم به این نام- وجود ترانه‌های ریتمیکی مانند حقه و شیاد بود که در کارنامه اش مانند آنها وجود نداشت.
بعد از انتشار این کاست- در سال ۱۳۵۹-ترانه یار دبستانی را برای فیلم از فریاد تا ترور به کارگردانی منصور تهرانی اجرا نمود که در تیتراژ فیلم استفاده می‌شد-اما بعدا صدایش از تیتراژ حذف گشت.
در سال ۱۳۶۰ چند ترانه اش را همراه چند ترانه از کوروش یغمایی در آلبومی با عنوان سُلٰ جای داد و طی سال‌های ۶۰ و ۶۱- آهنگ چهار قسمتی چرا نه؟ را ساخت و اجرا کرد.

ممنوع الکاری:

در همین سالها ادامه فعالیتش ممنوع اعلام شد. در سال ۱۳۶۵ سفر به دوبی- فروغی را تا پای پیوستن به هنرمندان دور از وطن پیش برد- اما پیشنهادهای تهیه‌ کنندگان آن سوی آب او را به رفتن راضی نکرد.

ازدواج دوم:

در اسفند ۱۳۷۲ با سوسن معادلیان آشنا شد و در خرداد ۱۳۷۳ با او ازدواج کرد. ازدواج- موجب تحول در او شد و دوباره فعالیت را از سر گرفت- شعر گفت- آهنگ ساخت و شروع به تدریس کرد.

کنسرت در کیش:

در اسفند ۱۳۷۷ موفق به برگزاری کنسرتی در تالار حافظ دانشگاه کیش شد. پس از ۴ روز برگزاری کنسرت در کیش- به تهران رفت. علیرغم درخواست‌هایی که از شهرستان‌های دیگر برای برگزاری کنسرت ارسال می شد- با برگزاری آن در شهرستان‌های دیگر موافقت نگشت و فروغی در تابستان ۷۸ و پاییز ۷۹ دوباره به کیش بازگشت و به اجرای برنامه در هتل آنای کیش پرداخت.
در فروردین ۱۳۷۹ به پیشنهاد حمیدرضا آشتیانی پور -کارگردان- و به امید اخذ مجوز- -می‌تراود مهتاب- را با شعری از نیما یوشیج برای فیلم دختری به نام تندر ‌خواند- اما شرایط تغییری نکرد. این ترانه در انتهای فیلم در جشنواره فجر پخش شد.

یک شایعه:

زمانی-ترانه‌ای با نام تنهاترین از یکی از خوانندگان پاپ داخلی به نام رضا روح‌پور و به اشتباه با نام اثری از آثار مرحوم فروغی روی صفحات گوناگونی در گستره جهانی وب منتشر شد. ترانه با این بیت شروع می‌شود: انگار دستام- سرد سردن – انگار چشمام- شب تارن . وب سایت رسمی فریدون فروغی با اعلام این که ترانه مذکور هرگز توسط فروغی خوانده نشده و ترانه‌ای جدید است- به شایعات پایان داد.

 

فریدون فروغی
فریدون فروغی

آثار فریدون فروغی

گرفتار
هوای تازه
خاک
قاصدک
قوزک پا
تنگنا
نیاز -نماز-
ماهی خسته من
زندون دل
غم تنهایی
دیوانه من
آدمک
همیشه غایب
قریه
سال قحطی
حقّه
دوتا چشم سیاه داری
طلوع خونین
طاهره
شیاد
تنگنا
پروانه من
فتنه چکمه پوش
مرد غریب
اشک حباب
کوچه شهر دلم
بت شکن
یار دبستانی من
دچار
یا علی
یاران
چرا نه

خوانندگی فیلم‌های سینمایی :

جعبه موسیقی-؟-
از فریاد تا ترور -۱۳۵۹-
کیفر-۱۳۵۲-
فتنه چکمه پوش -۱۳۵۱-[

درگذشت

وی در روز جمعه- سیزدهم مهر ماه ۱۳۸۰ در منزلش در تهران‌پارس به دلیل سکته قلبی در سن ۵۰ سالگی درگذشت. او را در روستای قورقورک بویین زهرا قزوین در کنار برکه‌ای کوچک- در سایه کوهی بزرگ و در آرامشی که سال‌ها انتظارش را می‌کشید به خاک سپردند. شهیار قنبری -خواننده- ترانه ساز- آهنگساز و دوست قدیمی فریدون فروغی- در مورد مرگ او می‌گوید:

فریدون فروغی برای دومین بار می‌میرد. نخستین بار وقتی مرد که نتوانست بخواند و دومین بار وقتی مرد که می‌خواست بخواند. فریدون را فراموشی و خاموشی کشت.

آهنگ‌های گم‌شده

در سال ۱۳۸۸ – هشت سال پس از مرگ فروغی – ترانه‌های -طناب غم– -غم روی غم- -هر دو از ساخته‌های قراملکی- و -ماهی خسته- -اجرای سال ۱۳۵۰- با صدای فروغی- نلی و کیوان- و بازخوانی دو ترانه -My Love Is in the Hot Town- و -I Live with Your Dream- در اینترنت منتشر شدند. -آرش قاسمی- وکیل خانواده فروغی اصرار داشت این آهنگ‌ها در داخل ایران و در کنار سایر آثار فریدون عرضه شوند:

فریدون هیچوقت وطنش را ترک نکرد و همیشه می‌گفت کارهای من برای مردم این خاک است. ما هم نمی‌خواهیم خلاف میل او عمل کنیم و آنقدر صبر می‌کنیم تا مجوز انتشار این آهنگ‌ها صادر شود.

این چند آهنگ قبل از منتشر شدن در فضای مجازی تنها در اختیار وکیل- خانواده و فرزند قراملکی بود.∗

آهنگ دو پنجره

آهنگ دو پنجره با شعر اردلان سرفراز آهنگ حسن شماعی زاده تنظیم واروژان ابتدا قرار بود با صدای فریدون فروغی اجرا شود و یک پیش تولید -منتشر نشده- با صدای او نیز ضبط شد و اما چون تهیه‌کننده ایشان از تعهداتش برنیامد- به تهیه‌کننده گوگوش -آهنگ روز- وارد ماجرا گردید و پس از رایزنی با عوامل کار سرانجام این قطعه برای اجرا توسط گوگوش به او داده شد.

در وصف فروغی

فیلم مستندی به نام -قریه من- درباره زندگی و مرگ فروغی به کارگردانی مهران زینت توسط موسسه بتهوون منتشر شده‌است.
سیاوش قمیشی پس از مرگ فروغی و به یاد او ترانه -آخرین نامه- را ساخت و اجرا کرد. این ترانه در آلبوم نقاب سیاوش قمیشی منتشر شده‌است.
شادمهر عقیلی در ستایش او ترانه -قفس- را اجرا کرد. همچنین شادمهر در آلبوم نغمه‌های شرقی چندین آهنگ از فریدون را به صورت بی‌کلام اجرا کرد.
بهرام پاییز- خواننده‌ای است که ترانه‌های فروغی را بازخوانی کرده و در آلبومی به نام -غم تنهایی- با تنظیم امیر جاودان و به یاد فریدون فروغی منتشر کرده‌است.
محسن نامجو ترانه -طاهره- را با نام -روبرو- در آلبوم از پوست نارنگی مدد باز اجرا و به فریدون فروغی تقدیم کرده‌است.

مطلب پیشنهادی

بریتنی اسپیرز

بریتنی اسپیرز – Britney Spears

بریتنی اسپیرز با نام کامل بریتنی جین اسپیرز خواننده- رقاص- ترانه سرا- هنرپیشه و نویسنده …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 × پنج =