خانه / ادبیات / شاعران / سیمین بهبهانی – Simin Behbahani

سیمین بهبهانی – Simin Behbahani

سیمین بهبهانی
سیمین بهبهانی

سیمین بـهبهانی با نام سیمین بهبهانی – نویسنده و غزل‌سرای معاصر ایرانی و از بنیان‌گذاران کانون نویسندگان ایران بود

زندگینامه سیمین بهبهانی

سیمین خلیلی معروف به -سیمین بهبهانی- شاعر سرشناس -روز ۲۸ تیر ۱۳۰۶ خورشیدی در تهران به دنیا آمد. سیمین بهبهانی- فرزند عباس و حاج میرزا حسین حاج میرزاخلیل مشهور به میرزا حسین خلیلی تهرانی که از رهبران مشروطه بود عموی پدر او و علامه ملاعلی رازی خلیلی تهرانی پدربزرگ اوست. است. پدرش عباس خلیلی به دو زبان فارسی و عربی شعر می‌گفت و حدود ۱۱۰۰ بیت از ابیات شاهنامه فردوسی را به عربی ترجمه کرده بود و در ضمن رمان‌های متعددی را هم به رشته تحریر درآورد که همگی به چاپ رسیدند.

مادر او فخرعظمی ارغون – 1316 ه.ق – 1345 ه.ش – دختر مرتضی قلی ارغون -مکرم السلطان خلعتبری- از بطن قمر خانم عظمت السلطنه -فرزند میرزا محمد خان امیرتومان و نبیره امیر هدایت الله خان فومنی- بود. فخر عظمی ارغون فارسی و عربی و فقه و اصول را در مکتبخانه خصوصی خواند و با متون نظم ونثر آشنایی کامل داشت و زبان فرانسه را نیز زیر نظر یک مربی سوییسی آموخت.

زنی که از شاعران موفق زمان خود بود- در انجمن نسوان وطن خواه عضویت داشت و مدتی هم سردبیر روزنامه آینده ایران بود. به عضویت کانون بانوان و حزب دموکرات هم درآمد و به عنوان معلم زبان فرانسه در وزارت فرهنگ آن زمان -آموزش و پرورش- خدمت می کرد.

پدر و مادر سیمین که در سال 1303 ازدواج کرده بودند- در سال 1310 از هم جدا شدند و مادرش با عادل خلعتبری -مدیر روزنامه آینده ایران- ازدواج کرد و صاحب سه فرزند دیگر شد.

سیمین هم خود ابتدا با حسن بهبهانی ازدواج کرد و با نام فامیلی همسر خود نام بردار شد و هر چند بعدتر با منوچهر کوشیار ازدواج کرد اما شهرت هنری خود را بر اساس نام خانوادگی همسر اول حفظ کرد. منوچهر کوشیار در سال 1363 درگذشت و در نزدیکی نوه اش در امام زاده طاهر به خاک سپرده شد. خانم بهبهانی همچنین سال ها دبیر آموزش و پرورش بوده و شاگردان او خاطرات نیکی از او دارند.

سیمین بهبهانی از کودکی و جوانی سری پر شور داشت. چندان که هم سابقه تحصیل در مدرسه عالی مامایی را داشت و هم در دانشکده حقوق دانشگاه تهران و نیز همکاری با شماری از مطبوعات را. او که سه فرزند -علی- حسین و امید- را در دامان خود پروراند- نگاه مادرانه به دیگران را در اشعار خود نیز بازمی تاباند. وی جوایز متعدد ادبی و حقوق بشری نیز دریافت کرده است.

در سال 1382 موسسه انتشاراتی نگاه مجموعه اشعار او تا آن زمان را در یک مجلد نفیس در 1200 صفحه به چاپ رساند که بسیار مورد استقبال قرار گرفته و به چاپ های متعدد رسیده است.

سیمین بهبهانی به بانوی غزل شهرت دارد و برخی از اشعار او به اندازه آثار کلاسیک شعر فارسی مشهور و محبوب اند و به خاطر تسلطی که بر اوزان شعر فارسی داشت و وزن های جدیدی که خود ایجاد کرده بود مورد استقبال سازندگان آثار موسیقایی قرار گرفت. تازه ترین مورد- سروده -چرا رفتی- با صدای همایون شجریان است.

مهم ترین تخصص شاعرانه سیمین بهبهانی که موجب حیرت و تحسین می شد کشف- به کارگیری یا ابداع اوزان تازه و نیز سرودن اشعار در مصراع های طولانی بود در حالی که وزن را با دقت رعایت کرده بود و با مهارتی خیره کننده قالب های کهن را در شکل تازه و با مضامین مدرن عرضه می کرد و چندان در این کار و خلاقیت های نوآورانه در عرصه غزل چیره دست بود که -نیمای غزل- لقب گرفت.

زندگی حرفه‌ای سیمین بهبهانی

او سال‌ها در آموزش و پرورش با سمت دبیری کار کرد. سیمین بهبهانی سی سال-از سال ۱۳۳۰ تا سال ۱۳۶۰- تنها به تدریس اشتغال داشت و شغلی مرتبط با رشته حقوق را قبول نکرد.
در ۱۳۴۸ به عضویت شورای شعر و موسیقی درآمد. سیمین بهبهانی- هوشنگ ابتهاج- نادر نادرپور- یدالله رویایی- بیژن جلالی و فریدون مشیری این شورا را اداره می‌کردند. در سال ۱۳۵۷ عضویت در کانون نویسندگان ایران را پذیرفت.

سیمین بهبهانی پیش از انقلاب برای رادیو ترانه هم می‌سرود و خوانندگانی چون شجریان- الهه- گلپایگانی- داریوش- ایرج- عارف- سپیده- کورس سرهنگ زاده- رامش- عهدیه- سیما بینا- پوران- دلکش و مرضیه… سروده‌های وی را خوانده‌اند. سیمین بهبهانی مدتی هم عضو شورای موسیقی رادیو و تلویزیون ملی ایران بود.
در ۱۳۷۸ سازمان جهانی حقوق بشر در برلین مدال کارل فون اوسی یتسکی را به سیمین بهبهانی اهدا کرد. در همین سال نیز جایزه لیلیان هیلمن / داشیل هامت را سازمان دیدبان حقوق بشر به وی اعطا کرد.

در هفتم شهریور سال ۱۳۹۲ -۲۹ اوت ۲۰۱۳- جایزه یانوش پانونیوش -Janus Pannonius- از سوی انجمن قلم مجارستان- در شهر پچ کشور مجارستان با حضور سیمین به وی اهدا شد. این جایزه شامل تندیس و پنجاه هزار پوند بود.در این مراسم- فرزانه میلانی مترجم آثار سیمین به زبان انگلیسی نیز حضور یافت.

سیمین شعر معروف -دوباره می‌سازمت وطن- را در سال ۱۳۵۹ سرود. این ترانه توسط داریوش اقبالی خواننده ایرانی اجرا شد.

باراک اوباما رییس‌جمهور ایالات متحده آمریکا در پیامی تلویزیونی به ایرانیان به مناسبت فرارسیدن نوروز ۱۳۹۰- ترجمه‌ای انگلیسی از غزل دوباره می‌سازمت وطن سیمین بهبهانی را خواند.

فعالیت‌های اجتماعی سیمین بهبهانی

سیمین بهبهانی در سال ۱۳۶۷ و در بحبوحه قتل‌عام زندانیان سیاسی شعری سرود تحت عنوان ای مادران.

سیمین بهبهانی در تجمع اعتراضی جنبش زنان ایران در پارک دانشجو مورد حمله ماموران نیروی انتظامی قرار گرفت. وی از ماموری که او را مورد ضرب و شتم قرار داده‌بود- به قوه قضاییه شکایت کرد اما در نهایت به گفته نسرین ستوده- وکیل سیمین بهبهانی -پرونده بسته شد-.

-نه مرده‌ای- نه می‌میری
همیشه زنده می‌مانی- حیات جاودان داری
ندای خلق ایرانی.-
سیمین بهبهانی در وصف ندا آقاسلطان.

سیمین بهبهانی در تاریخ ۱۰ شهریور ۱۳۸۷- در اعتراض به -لایحه حمایت از خانواده- به‌همراه جمعی از فعالان حقوق زنان در مجلس شورای اسلامی حضور یافت و خطاب به نماینده‌ای گفت: -آقا جان من به شما رای ندادم- چون اصلا مجلس شما را قبول ندارم- اما آمده‌ام این‌جا به شما بگویم که به مردمی که به‌تان رای داده‌اند- خیانت نکنید و اجازه ندهید مجلس لایحه‌ای را تصویب کند که به ضد زنان ایران است-.

بهبهانی- در روز ۱۷ اسفند ۱۳۸۸- هنگامی که قرار بود برای انجام معالجات پزشکی و سخنرانی در روز جهانی زن به پاریس برود- با ممانعت ماموران امنیتی روبرو شد. ماموران با توقیف گذرنامه‌اش در فرودگاه- به او اعلام کردند که -ممنوع‌الخروج است-.

وی تا هنگام مرگ ریاست افتخاری هییت امنای کتابخانه صدیقه دولت‌آبادی را برعهده داشت.

نمونه شعر

نمونه شعری سیمین بهبهانی

گفتا که می‌بوسم تو را- گفتم تمنا می‌کنم گفتا اگر بیند کسی- گفتم که حاشا می‌کنم!!!
گفتا ز بخت بد اگر- ناگه رقیب آید ز در گفتم که با افسونگری- او را ز سر وامی‌کنم
گفتا که تلخی‌های می گر نا گوار افتد مرا گفتم که با نوش لبم- آنرا گوارا می‌کنم
گفتا چه می‌بینی بگو- در چشم چون آیینه‌ام گفتم که من خود را در آن عریان تماشا می‌کنم
گفتا که از بی طاقتی دل قصد یغما می‌کند گفتم که با یغما گران باری مدارا می‌کنم
گفتا که پیوند تو را با نقد هستی می‌خرم گفتم که ارزانتر از این من با تو سودا می‌کنم
گفتا اگر از کوی خود روزی تو را گفتم برو گفتم که صد سال دگر امروز و فردا می‌کنم

بیماری و درگذشت

سیمین بهبهانی که به علت مشکلات تنفسی و قلبی در بیمارستان پارس تهران بستری بود- از پانزدهم مرداد در کما به سر می‌برد و سرانجام ساعت یک بامداد روز سه شنبه- ۲۸ مرداد ۱۳۹۳ خورشیدی برابر با ۱۹ اوت ۲۰۱۴ میلادی- در سن ۸۷ سالگی درگذشت. پیکر او با حضور مردم و ادیبان و هنرمندان از مقابل تالار وحدت تشییع شد و در بهشت زهرا در مقبره خانوادگی و کنار پدرش به خاک سپرده شد.

تشییع و خاک‌سپاری

صبح جمعه ۳۱ مرداد ۱۳۹۳ در مراسم تشییع و خاکسپاری سیمین بهبهانی جمعیت بزرگی از دوستداران و طرفدارانش به تالار وحدت آمده بودند. در این مراسم شخصیت‌های شناخته شده‌ای همچون محمود دولت‌آبادی- جواد مجابی- محمد رضا شجریان- شهرام ناظری- همایون شجریان- صدیق تعریف- ابوالحسن تهامی‌نژاد -دوبلور و داماد سیمین بهبهانی- و علی بهبهانی پشت تریبون رفتند و دربارهٔ او سخنانی گفتند. شهرام ناظری غزل -دوباره می سازمت وطن- و همایون شجریان غزل -رفت آن سوار کولی- سیمین بهبهانی را به آواز خواندند. در این مراسم حاضران بارها سرودهای -مرغ سحر- -مرا ببوس- را با هم خواندند و در برخی مواقع با صدای دست- شعار -سیمین بهبهانی در دل ما می‌مانی- و -سیمین بهبهانی هویت ایرانی- را سر دادند. پیکر سیمین بهبهانی سرانجام در آرامگاه شماره ۷۲ بهشت زهرا -آرامگاه خاندان پدرش- به خاک سپرده شد.

 

منبع :

بیتوته

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

ژازه طباطبایی

ژازه طباطبایی – Jazeh Tabatabai

ژازه طباطبایی نقاش- مجسمه‌ساز- شاعر و نمایش‌نامه‌نویس ایرانی بود- او -نگارخانه هنر جدید- را که …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

16 + 15 =