خانه / نام آوران / حبش حاسب – Habash al Hasib al Marwazi

حبش حاسب – Habash al Hasib al Marwazi

حبش حاسب
حبش حاسب

حبش حاسب با نام کامل احمدبن عبدالله مروزی حبش حاسب و در بعضی از منابع حبش‌بن حاسب نوشته شده‌است – منجم ایرانی زمان مامون و معتصم -ریاضی‌دان و اخترشناس بود- حبش برای حل مسایل اخترشناسی کروی- تبدیل مختصات- اندازه‌گیری‌های زمان- و بسیاری مسایل دیگر به مثلثات روی آورد

زندگی حبش حاسب

حبش حاسب احمد بن عبدالله مروزی ملقب به حبش حاسب در مرو بغداد متولد شد. حبش حاسب در زمان خلافت مامون و معتصم عباسی در بغداد به فعالیت علمی می پرداخته است. ابن ندیم دو زیج دمشقی و مامونی را تالیف حبش حاسب دانسته است و قفطی سه زیج را با نام هایی متفاوت از آن حبش می داند. امروزه دو نسخه خطی از زیج های حبش حاسب باقی مانده است که مشخص نیست کدام یک از زیج های مذکورند.

حبش در پیشرفت مثلثات مسطحه و کروی نقش بسیار مهمی داشته است. حبش نخستین کسی است که تابع -ظل- تانژانت را ابداع کرده و به کار برده است. حبش  برای حل مسایل نجوم کروی- جدول هایی براساس توابع گوناگون تنظیم کرد که بر زیج های بعد تاثیر زیادی داشت.

حبش نخستین بار با استفاده از روابط مثلثاتی دقیق رابطه میان وقت روز و ارتفاع خورشید را به دست آورد.

به علاوه حبش ضابطه ای درباره رویت هلال ماه مطرح کرد که از نخستین ضابطه های رویت هلال در نجوم دوره اسلامی به حساب می آید. هم چنین حبش برای نخستین بار از نوعی روش محاسباتی -امروز موسوم به تکرار- برای محاسبه دقیق زمان میان خورشید گرفتگی بهره برده است که پیش از وی در تاریخ نجوم بی سابقه است.

ستاره شناسی

1- کار مجدد در مورد سند هند

2- زیج ممتحن- این اثر شناخته شده ترین کار حبش حاسب است- که بر پایه کار بطلمیوس قرار دارد و مبتنی بر رصدهای خود حبش است.

3- شاه زیج- کوتاه ترین او

4- زیج دمشق

5- زیج مامونی یا زیج عربی-زیج اخیر و زیج دمشق- به جای آن که بر مبنای گاه شماری یزدگردی یا سلوکی باشند- مبتنی بر تقویم هجری هستند

6- درباره رخامات و اندازه گیری ها

7- درباره کرات آسمانی

8- درباره اسطرلاب

9- درباره سطوح مورب و عمودی

10- درباره فواصل اختران

کارهای دیگر حبش در زمینه اخترشناسی مشتمل بودند بر نظریه های مربوط به خورشید- ماه- و سیاره ها- عرض جغرافیایی ماه و سیاره‌ها- نظریه اختلاف منظر- و نظریه قابلیت رویت.

مثلثات

حبش برای حل مسایل اخترشناسی کروی- تبدیل مختصات- اندازه گیری های زمان و بسیاری مسایل دیگر به مثلثات روی آورد و با تعریف جیب -سینوس- و تنظیم جدول مماس و ابداع نسبتی به نام ظل که امروزه تانژانت گفته می شود و سرانجام تهیه جداول معادلات اخترشناسی معیار به دست می دهد. حبش اولین کسی است که جداولی برای تابع های سینوس و تانژانت تهیه کرد او در حدود سال ۸۵۰ میلادی در زیج خود جدولی برای تابع های سینوس و تانژانت تهیه کرد. اختلاف بین دو درجه متوالی برای سینوس ها و تانژانت ها یک درجه بود و در هر دو مورد نتایج تا سه رقم شصت گانی درست بود.

مرگ

حبش حاسب در فاصله سال های ۲۵۰- ۲۶۰ ق در حدود 100 سالگی درگذشت.

 

منبع :

بیتوته

پرورش افکار

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

آراپیک باغداساریان

آراپیک باغداساریان – Arapic Baghdasariyan

آراپیک باغداساریان کاریکاتوریست- طراح گرافیک- کارگردان و مترجم ایرانی بود -آراپیک در اواخر عمر کوتاه …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج − سه =