خانه / سینما / جرج زیمل – Georg Simmel

جرج زیمل – Georg Simmel

جرج زیمل
جرج زیمل

جرج زیمل جامعه‌شناس آلمانی و فیلسوف نوکانتی است که از پیش‌گامان جامعه‌شناسی به شمار می‌رود- وی خالق مکتبی در جامعه‌شناسی به نام جامعه‌ شناسی صوری است و معتقد است باید امور اجتماعی را خالی از محتوا بررسی کرد و به فرم‌ها -صورت‌های- امور اجتماعی اهمیت می‌دهد

زندگی جرج زیمل

جرج زیمل ۱ مارس ۱۸۵۸ در برلین- در خانواده‌ای که به طبقه بالای متوسط تعلق داشت به دنیا آمد. زیمل از یهودیت به مسیحیت گروید و سپس در دبیرستان وردر و بعد در دانشگاه تحصیل کرد و در سال 1885 فارغ‌التحصیل شد. وی در طول اقامت در برلین پایه‌های اشتغال بعدی خود را پی‌ریزی کرد. در سال 1895 به سمت مربی- در 1901 به سمت استادیار منصوب شد- اما انتصاب وی به سمت استادی در دانشگاه استراسبورگ- تا 1914 محقق نشد. زیمل سال‌های آخر عمر خود را در استراسبورگ سپری کرد و همیشه از اینکه فضای فکری این شهر همتراز برلین نبود- تاسف می‌خورد. دانستن این نکته هم حایز اهمیت است که او در کارهای دانشگاهی نیز با مخالفت‌های جدی روبرو شد- چرا که برخی از همکارانش معتقد بودند که نحوه تدریس او اثر مخربی بر روی دانشجویان می‌گذارد- همزمان با این مخالفت‌ها زیمل با جریان تکراری و همیشگی یهودی‌ستیزی نیز مواجه بود. زندگی وی در برلین- به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شهرهای جهان- به طور قطع نقش موثری در علاقمندی وی به روابط اجتماعی جدید داشت. در این روابط اجتماعی- افراد برحسب ضرورت- بیشتر معاشرت‌ها و حشر و نشرشان با غریبه‌ها به مفهوم گسترده آن- یعنی با کسانی است که نمی‌شناسند- کسانی که در حلقه دوستان و آشنایان قرار ندارند. زیمل تا سال مرگش در 1918 در محیط دانشگاهی آلمان- چهره‌ای حاشیه‌ای باقی ماند. او هرگز از یک کارنامه دانشگاهی معمول برخوردار نشد.

لازم به ذکر است که زیمل به همراه وبر و فردیناند – انجمن آلمانی جامعه شناسان را تاسیس کرد. او همعصر کسانی چون فردینان دوسوسور – زیگموند فروید و امیل دورکیم و ماکس وبر بوده است .

گاهی اجمالی بر عوامل تاثیرگذار بر تحولات جامعه شناسی در سده نوزده و بیست :

1- انقلاب های سیاسی :
رشته طولانی انقلابهای سیاسی که به دنبال انقلاب فرانسه در 1789 پدیدار گشت و در سراسر قرن 19 ادامه یافت اندیشمندان را بر آن داشت تا پایه های نوین نظم را در جوامع آشوب زده پی افکنند و این امر به تولد نظریات متعدد جامعه شناسی انجامید .

2- انقلاب صنعتی :
پدید آمدن تحولات گسترده و همه جانبه و دیوانسالاری های اقتصادی و آرمان ِ – بازار آزاد – . شکل گیری جنبش هایی با هدف سرنگونی نظام سرمایه داری حاکم .

3- پیدایش سوسیالیسم :
از یک طرف درگیری طرفداران سوسیالیسم مانند مارکس در انتقاد از جامعه سرمایه داری و از طرف دیگر نظریات افرادی مانند وبر و دورکیم که با سوسیالیسم مارکس مخالف بودند و بیشتر به دنبال اصلاح نظام سرمایه داری بودند تا انقلاب اجتماعی مد نظر مارکس . آنان از سوسیالیسم بیش از سرمایه داری هراس داشتند و این امر موجبات شکل گیری نظریات جامعه شناسی به عنوان واکنشی در برابر نظریه مارکسیستی -به شکل خاص- و نظریه سوسیالیستی -به طور عام- را فراهم آورد .

4- دگرگونی مذهبی :
دگرگونی های ناشی از انقلاب های صنعتی و سیاسی – اثر عمیقی بر اعتقادات مذهبی گذاشته بود . بسیاری از جامعه شناسان در محیط های مذهبی پرورش یافته بودند و فعالانه درگیر مذهب بودند و همان اهداف زندگی مذهبی را برای جامعه شناسی نیز به ارمغان آوردند .

5- رشد علم :
همزمان با تحولات فوق در جامعه – علم در بخشهای مختلف زندگی اجتماعی رخنه نمود و عالمان مقام ممتازی یافتند وجامعه شناسان به ویژه کانت و دورکیم سعی بر آن داشتند که جامعه شناسی را با الگوی علوم فیزیکی و زیست شناسی تطبیق دهند.

از مهمترین کارهای زیمل :
جورج زیمل مطالعات خود را در مفهوم ساختار اجتماعی آغاز کرد و تبدیل به یکی از پیشگامان تحلیل شبکه اجتماعی شد . از مهمترین کارهای او عبارتند از :
– فلسفه پول – غریبه – شبکه پیوستگی گروه – و – کلان شهر و زندگی ذهنی -معنوی-

 

جرج زیمل
جرج زیمل

نظریات و دیدگاه‌ها
خلاصه برخی از نظریات و دیدگاه‌ها

نظریه‌پرداز زندگی در کلانشهر
روش روشنگری مورد تردید قراردادن مداوم و جستجوی دانش را به منزله چیزی فی‌نفسه خوب دنبال می‌کند.
شیوه‌ای بسیار فردی برای بررسی جهان داشت.
کانون توجه‌اش به روانشناسی و روانشناسی اجتماعی بود- سپس به جامعه‌شناسی روی آورد- و حال کششی به فلسفه داشت.
در اواخر عمر به هنر و زیبایی شناسی روی آورد- پدید آورنده جامعه‌شناسی صوری است. یعنی بررسی اینکه چگونه آدمیان صورت‌هایی را بر جهان تجربه تحمیل می‌کنند و سازمان می‌دهند و می‌فهمند.
اندیشه را سامان دهنده جهان می‌داند. صورت‌های مورد علاقه- صورت‌های روابط میان افراد و گروه‌ها.
پیوند روابط میان مردم و روانشناسی‌های فردی با توسعه مدرنیته و اقتصاد پولی.
نزدیک شدن به تبیین ماتریالیستی به جای درک فلسفی صورتهای روابط انسانی و گسترش روانشناسی فردی
پیش گام پست مدرنیسم- و فراسوی پست مدرنیسم.
شناسایی فرایندی مهم به نام بینش جامعه‌شناختی- ارایه مدلی درباره ساختارهای صوری رابطه‌ها.
روش بی‌نظمی تقریبا عمدی- شیوه او: چگونه واقعیت پیچیده تجربه فرد را معنی می‌کنیم. انتخاب پدیده‌ای خاص از
جریان تجربه و برررسی ساختار و تاریخ آن.
توجه به کار رمان نویس- آنچه ما واقعیت می‌پنداریم در حقیقت برساخته است مثل رمان نویس.
موضع: ساخت گرایانه پست مدرن.
نظریه زیمل در مورد جامعه: ترکیب مناسبات میان افراد به اضافه مجموع صورت‌هایی از رابطه.
دوگانگی میان وجود انسانی و جهان طبیعی. استقلال روح یا ذهن. محدود ساختن فردیت. گسیختگی در امر اجتماعی.
بسط شکل‌های گوناگون اجتماعی که پدیده آمده از تعامل اجتماعی است. فراگیر بودن ساخت اجتماعی زندگی.
تمایز میان صورت و محتوا- تثبیت جامعه‌شناسی به عنوان یک علم مستقل در میان سایر علوم و توجه به محتوای جامعه‌شناسی یعنی جنبه‌هایی از زندگی انسانی که افراد را به سمت معاشرت با دیگران سوق می‌دهد.
دوگانگی بین فرد و جامعه- ولی به فرد ارجحیت بیشتری می‌دهد. فرد: حیات فردی در یک دیالکتیک مدام با صورت‌های اجتماعی درگیر است. جامعه: جامعه صورتی است دارای اهمیت روزافزون که حیات انسانها را سازمان می‌دهد.
سعی در درک منحصر به فردی از جهان را انتقال دهد.
ایده اینکه می‌توان جامعه را همچون موضوعی زیباشناختی- اثر هنری بررسی کرد.
جامعه متشکل از نیروهای تعاملی میان افراد تلقی می‌کند. تحلیل صورت‌های متفاوت رابطه که می‌تواند میان فرد و جامعه وجود داشته باشد.
آغاز با جامعه بدوی همراه همبستگی مکانیکی. هم اینکه جوامع متمایزی می‌گردند- ممکن و با اهمیت می‌شود.
تمایل ذاتی به ثبات. توجه به اندازه گروه و فرد منزوی. جامعه ترکیبی از روابط مبادله‌ای میان افراد است. کنش هدفمند.
تردید در اصل افزایش آزادی انسانی. جامعه‌شناسی زیمل صورت‌بندی مفهومی جهان‌بینی امپرسیونیستی بود.

آثار جرج زیمل

زیمل بیشتر به عنوان یک مقاله نویس -essayist- زبردست شناخته می‌شود. مقالات بسیاری از او به جای مانده که تعداد اندکی از آنها به انگلیسی و تعداد بسیار اندکی به فارسی ترجمه شده است.

– فلسفه پول
– کلانشهر و حیات ذهنی
– درباره تمایز اجتماعی
– مقدمه‌ای بر علم اخلاق
– دین
– نیچه و شوپنهاور

 

منبع :

پژوهه

نو اندیشان

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

بریتنی اسپیرز

بریتنی اسپیرز – Britney Spears

بریتنی اسپیرز با نام کامل بریتنی جین اسپیرز خواننده- رقاص- ترانه سرا- هنرپیشه و نویسنده …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

19 − نه =