خانه / هنر / امپرسیونیسم / اونوره دومیه – Honore Daumier

اونوره دومیه – Honore Daumier

اونوره دومیه
اونوره دومیه

اونوره دومیه یک نقاش واقع‌گرای فرانسوی بود که علاوه بر نقاشی در زمینه‌های مجسمه‌سازی- چاپ و کاریکاتور نیز فعالیت داشت- بیشتر آثار وی اجتماعی یا سیاسی هستند- دومیه به عنوان یک کاریکاتوریست شهرت داشت اما به عنوان یک نقاش عملا نا شناخته بود- دومیه بیشتر برای روزنامه‌های سوسیالیستی- کاریکاتور و شاریواری- کار می‌کرد که هر دو به طنز اجتماعی و سیاسی می‌پرداختند

زندگی اونوره دومیه

اونوره دومیه در ۲۶ فوریه ۱۸۰۸ در مارسی فرانسه به دنیا آمد. پدرش یک شیشه گر بود که در شاعری نیز طبع خود را می آموزد. ۱۸۱۴ بود که دومیه به همراه خانواده به پاریس نقل مکان کردند. در سال های نوجوانی علاقه وافری به حرفه های هنری از خود نشان می داد اما پدرش با نادیده گرفتن آن وی را به کارهایی نظیر کتاب فروشی می گماشت. در هر حال تحصیل هنر را از سال ۱۸۲۲ تحت نظارت هنرمند و باستان شناس شهیر الکساندر لنوی- آغاز کرد. وضعیت نامناسب اقتصادی وی را مجبور ساخت تا در این دوران به کارهای متفاوتی جهت امرار معاش دست یازد و در سال ۱۸۲۸ بود که فن لیتوگرافی یا همان چاپ سنگی را آموخت و در کارگاه های کوچک چاپ مشغول به کار گردید.

دومیه حضور در عرصه هنری را با تولید صفحه برای ناشرین موسیقی و تصویرسازی های تبلیغاتی آغاز کرد.او در طول حیاتش شاهد سه انقلاب در فرانسه بود -۱۸۳۰ – ۱۸۴۸ و ۱۸۷۱- که در شکل گیری فضای آثارش و نیز طنزپردازی های بصری او تاثیر یگانه داشتند. در سال ۱۸۳۰ که دومیه ۲۲ سال داشت- لویی فیلیپ در لوای انقلابی که ته مایه هایی از جمهوریخواهی داشت با سرنگونی حکومت چارلز دهم پادشاه بوربون ها- به پادشاهی قانونی فرانسه رسید. این انقلاب که طبقه کارگری در به ثمر رسیدنش نقش داشتند و می رفت تا محمل تحقق خواست کارگری یعنی جمهوری شود با اعمال قدرت افرادی چون مارکویز لافایت منجر به یک رژیم مشروطه سلطنتی گردید و با نظر مثبت مجلس وجهه ای قانونی یافت.

لویی فیلیپ وعده آزادی بیان داده بود و در فضای پس از انقلاب که نقش رسانه های جمعی در جامعه پررنگ تر گردید در نوامبر ۱۸۳۱ ناشری به نام آلبرت به همراه پسرخوانده اش چارلز فیلیپون هفته نامه ای انتقادی و ضدسلطنتی به نام کاریکاتور تاسیس کردند. دومیه نیز که یک جمهوریخواه دوآتشه بود به جمع آنان پیوست و در کنار هنرمندان بنامی چون دوری- رافت و گراندویل دیدگاه های انتقادی خود را در خصوص حکومت و مسایل اجتماعی و سیاسی فرانسه در قالب طنز و کاریکاتور بیان می کردند. عمده مسایلی که در این دوران در آثار وی به چشم می خورد نقاط ضعف بورژوازی- تخطی از قانون و بی کفایتی حکومت و پادشاه- که به گلابی شهرت داشت- است. با این اوصاف لویی فیلیپ برخلاف وعده هایش جامعه را به سمت سانسور و تحدید سوق می داد تا اینکه در ۱۸۳۲ دومیه به خاطر کاریکاتوری از پادشاه به نام غول به شش ماه زندان محکوم گردید و هفته نامه کاریکاتور نیز توقیف شد. او در این کاریکاتور لویی فیلیپ را همچون هیولایی تصویر کرده بود که دارایی مردم طبقات پایین جامعه را می بلعید.

در دسامبر ۱۸۳۲ آلبرت و پسرش با تاسیس نشریه کاریواری زمینه ای تازه برای فعالیت های اونوره دومیه ایجاد کردند. این نشریه عنوان اولین نشریه منتشر شده با تکنیک لیتوگرافی را یدک می کشید و دومیه با خلق آثار انتقادی و طنز های سیاسی همکاری خود را با آن ادامه می داد. در سال ۱۸۳۴ پس از ترور نافرجام پادشاه موج جدیدی از سانسور شکل گرفت و فشار بر نشریات منتقد به ویژه کاریواری و آثار دومیه شدت یافت. تا پیش از این واقعه دومیه وزیران و نمایندگان مجلس را مستقیما سوژه آثارش قرار می داد و گه گاه نیز مجسمه هایی هجو آمیز از آنها می ساخت اما پس از ۱۸۳۴ وی مجبور شد برای ادامه فعالیت هایش هجو و طنز مستقیم را کنار گذاشته و با خلق کاراکترهای مجازی و نیز دستاویز قرار دادن قهرمان داستان ها بی آنکه شخص حقیقی خاصی را سوژه قرار دهد رفتارها و مرام های سیاسی و اجتماعی شان را در قالب کاریکاتور به سخره گیرد. یکی از معروف ترین کاراکترها در آثار این دوره روبر مکر قهرمان یک ملودرام مشهور است. همچنین در دیگر آثار این دوره دومیه چشم اندازی انتقادی از طبقات اجتماعی فرانسه در گذار از یک جامعه فیودالی به یک جامعه صنعتی و شهری ترسیم می کند. در ۱۸۳۵ دولت فرانسه رسما کاریکاتور سیاسی را ممنوع اعلام و کاریواری را مجبور کرد تا مطالبش را به هجو مسایل روزمره محدود نماید. در حالی که فناوری های جدید نظیر راه آهن- کشتی بخار و عکاسی که در سال های آتی پدیدار می گشتند سوژه های تازه ای برای طنز های سیاسی اجتماعی در خصوص رشد بی تناسبی های جامعه قرن نوزدهمی فرانسه در اختیار افرادی چون دومیه قرار می داد.

بحران اقتصادی- بیکاری و مشکلات اجتماعی طبقات پایین جامعه به اعتراضات گسترده ای منجر شد. این اعتراضات ابتدا با تظاهرات کارگری بروز یافت که خواهان حل مشکلات معیشتی خود بودند اما در ادامه با پیوستن آزادیخواهان که به دنبال دست یافتن به اهداف سیاسی چون کسب حق رای بودند و در نهایت دکان داران و صنعت گران پاریس به انقلاب دوم انجامید و لویی فیلیپ پس از ۱۸ سال سرنگون و لویی ناپلیون رییس جمهور آن شد. این ریاست جمهوری سه سال دوام یافت و در لوای آن کم کم فضای مساعدی برای رسانه های جمعی ایجاد می شد تا اینکه در سال ۱۸۵۱ ناپلیون کودتا کرده و جمهوری- آزادی بیان- مجلس مستقل و انتخابات آزاد را ملغی و خود را پادشاه اعلام کرد. پس از این تحولات دومیه مجددا به صحنه طنز سیاسی بازگشت و آثارش در چندین نشریه از جمله کاریواری به چاپ می رسید.ابرهای سانسور و توقیف دوباره آسمان فرانسه را پوشانیده بودند و دومیه به ناچار باز هم به سراغ کاراکترها رفت و در سایه این کاراکتر ها به نقد و هجو حکومت پرداخت. از معروف ترین کاراکترهای این دوره یک پلیس مخفی به نام راتا پوال است.

اونوره دومیه
اونوره دومیه

در سال ۱۸۶۰ کاریواری با این ادعا که مخاطبان از آثار اونوره دومیه خسته شده اند همکاری خود را با وی قطع کرد. اما دومیه فعالیت هایش را در زمینه کاریکاتور و طنز به چاپ آثاری در نشریه بولوار که در سال ۱۸۶۲ تاسیس شد ادامه داد. چهار سال بعد دومیه مجددا در کاریواری به خدمت گرفته شد که تا سال ۱۸۷۲ به طول انجامید. ۱۸۷۱ سومین انقلاب به سرنگونی ناپلیون انجامید و موقعیت های تازه ای را برای جمهوریخواهان و سوسیالیست ها جهت پیشبرد اهداف سیاسی خود فراهم ساخت. دومیه در کنار تعلق خاطری که به کاریکاتور داشت به نقاشی نیز می پرداخت.

در سال های پایانی دهه ۱۸۴۰ رویکردش به نقاشی قوی تر شد. نقاشی های وی در مقایسه با کارهای گرافیک اش نه تنها در تکنیک و ابزار هنری بلکه در موضوع نیز تمایز نشان می دهند. در این آثار هیچ اثری از طنز و سخره وجود ندارد و معرف هنرمندی رمانتیک است که رابطه ای نزدیک به همدلانه با شخصیت های آثارش دارد. اونوره دومیه را در کنار گوستاو کوربه یکی از پیشروان سبک ریالیسم می دانند. نه ریالیسمی که رویکردی موضوعی به طبیعت دارد بلکه ریالیسمی که در پی بازنمایی برش هایی واقعی- هر چند تلخ- از جامعه به دور از هرگونه خیال پردازی شاعرانه و نادیده انگاری ایده آلیستی است. در حدود یک سال پیش از مرگش در سال ۱۸۷۷ آثار نقاشی وی مورد توجه قرار گرفتند. اما زمانی که دوران رویل نقاشی های دومیه را برای نمایش در گالری ها جمع آوری می کرد و در پی نشان دادن ابعاد وجودی و توانمندی های مردی بود که میکل آنژ کاریکاتور لقب داشت- وی نابینا شده بود و در یک کلبه روستایی زندگی می کرد و سرانجام در سال ۱۸۷۹ دار فانی را وداع گفت.

اونوره دومیه طی حیات هنری اش بالغ بر ۳۹۵۰ اثر لیتوگرافی- ۳۰۰ نقاشی- ۸۰۰ طراحی و هزار پیکره و مجسمه خلق کرد. به جرات می توان او را هنرمند و کارتونیستی بی نظیر در تاریخ فرانسه دانست- کسی که توانست قدرت و کارایی طنز و کاریکاتور را در انتقادات و حتی مبارزات سیاسی- اجتماعی نشان دهد و جایگاهی درخور برای طنز سیاسی ایجاد نماید.

اونوره دومیه بیشتر برای روزنامه‌های سوسیالیستی- کاریکاتور و شاریواری- کار می‌کرد که هر دو به طنز اجتماعی و سیاسی می‌پرداختند. برای اونوره دومیه که علاقه شدیدی به انگیزه‌های اجتماعی داشت و زندگی اش را صرف نمایان کردن شرارت‌ها وبدی‌ها کرده بود- از فعالیت‌های سرکوب گرایانه و فساد و در دولت تا طمعکاری و خودسری تازه به دوران رسیده‌ها- این همکاری بسیار مناسبی بود. لیتوگراف‌های هوشمندانه او به سرعت و با دقت حرفه‌ها- طبقات و گونه‌های اجتماعی را که در پاریس رو به رشد و تغییر ظهور می‌افتند- مستند می‌کرد که از بعضی جهات با توضیحات واقعی و طولانی رسانه‌های فیزیولوژی همتراز بودند. شخصیت پردازی او پیشبینی گونه‌های اجتماعی بود که بعدها در دهه‌های ۱۸۶۰ و ۱۸۷۰ در آثار ریالیست‌ها و امپرسیونیست‌های شهری دیده شد.

خصوصیت آثار اونوره دومیه

بر خلاف آثار تجاریش- رنگ روغن‌های او همدردی و داسوزی ناب اند. او پر از کنایه و طنز بود و با تکیه بر توانایی اش در کاریکاتور در بازنمایی موجز و آشکار شخصیت‌ها و گونه‌ها- به طرز فوق‌العاده‌ای روانشناسی زندگی شهری معاصر را نمایش داد که در واگن درجه سه که حدود سال ۱۸۶۳ خلق شده است- به خوبی دیده می‌شود.

نقد اثر

واگن درجه سه
در اینجا او مشخصا شرایطی مدرن را نشان داده است: -جمعیت تنها- گروهی از کارگران که در واگن درجه سه قطار- به صورت فشرده جا داده شده‌اند و به جای صندلی‌های مخملی و جادار واگن‌های درجه اول روی نیمکت‌های خشک و سخت نشسته‌اند. تیپ‌های متفاوت- همگی ناشناس- و بخشی از جمعیت روبه رشد شهری- رنج رفت‌وآمد روزانه‌شان را تاب می‌آورند. مرکز تصویر خانواده خسته‌ای که در پیش زمینه به تصویر کشیده شده‌اند. آن‌ها ساده‌تر و فقیر تر از برژواهای خرده پشت سرشان هستند و به نظر نماینده فقرای روستایی بی خانمان هستند که به دنبال فرصتی بهتر به پاریس آماده‌اند و اکنون به قربانیان شهرنشینی مدرن تبدیل شده‌اند. ساکت و خسته- آن‌ها در تیرگی و نومیدی ای مبالغه آمیز گرفتار شده‌اند و از نور درخشان پنجره‌ها جا مانده‌اند. اما دومیه آن‌ها را با وقار و شکیبا نشان داده است- چرا که دو زن استواری و عظمتی را دارند که در برزگر ژان فرانسوا میله نیز دیده شد. آنچه خانواده روستایی ساده به نظر می‌آید به تمثیل مادر- فرزند -کنایه از مریم مقدس و مسیح- و سن آلیصابات تبدیل شده است. مانند میله- که در مورد ستایش دومیه بود او متناوبا رومانتیک یا ریالیست خطاب می‌شد و نقاشی‌ها یش نیز ترکیبی از موضوعات ریالیستی و شفقت نمایان رمانتیک بودند.

 

اونوره دومیه
تابلو واگن درجه سه

 

اونوره دومیه
تابلو شطرنج‌بازان

 

اونوره دومیه
تابلو ناهار در روستا

 

اونوره دومیه
تابلو زن رختشو

 

اونوره دومیه
تابلو دن کیشوت

 

منبع :

بیتوته

آکاایران

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

میرزا آقا امامی

میرزا آقا امامی – Mirza Agha emami

میرزا آقا امامی با نام اصلی میرزا محمد مهدی امامی نقاش ایرانی و هنرمند جلدهای …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج − 1 =