خانه / ادبیات / شاعران / الکساندر پوشکین – Alexander Pushkin

الکساندر پوشکین – Alexander Pushkin

الکساندر پوشکین
الکساندر پوشکین

الکساندر پوشکین با نام کامل الکساندر سرگیویچ پوشکین شاعر و نویسنده روسی سبک رومانتیسیسم است- پوشکین بنیان‌گذار ادبیات روسی مدرن به حساب می‌آید و برخی او را بزرگ‌ترین شاعر زبان روسی می‌دانند- پوشکین به دلیل استعداد های فراوانی که داشت هم شاعر و هم نویسنده بود

زندگی الکساندر پوشکین

الکساندر پوشکین در ششم جون 1799 میلادی در خانواده یک افسر مرفه حال در شهر مسکو چشم به جهان گشود. از همان دوزان کودکی روحی حساس و زودرنج داشت .پدر ومادر پوشکین باهم خویشاوند بودند اما قرابت شان آنقدر نزدیک نبود.پدر پوشکین از خانواده‌های اصیل روسی بود. مادرش نوه یک برده اتیوپیایی به نام آبراهام هانیبال و پسرخوانده تزار پتر کبیر بود که بعدها به مقام‌های بالایی دست یافته بود. جد بزگ مادریش گانیبال عرب تبار بود که در نیروی لشکری پیتر کبیر بحیث فرمانده وشخصیت مقرب دربار مقام داشت. خانواده پوشکین از جمله اشراف و منورین زمان خود بوده واو ویژه گی ها واستعداد نایاب خودرا از والدینش به میراث برده است.

کودکی ونوجوانی او در منزل خانواده اش غالبا شاعران-نویسنده گان -نقاشان واهل موثیقی وتیاتر گرد هم می آمدند وباهم تبادل افکار میکردند.روان -‌‌اندیشه وذهن پوشکین در چنین یک خانواده روشن اندیش ومنور در کودکی وعنفوان جوانی رشد نموده وشکل گرفت-که این همه درتکمیل شخصیت و استعداد شاعر اثر بس شایانی را بجا گذاشت.پوشکین زبان فرانسه را در کودکی از دایه خود بصورت ادبی آن آموخت ونخستین شعر خودرا بزبان فرانسه سرود.پس از آن او ‌ در دبیرستان به لقب فرانسوی معروف گردید. پوشکین اولین اشعار خود را در پانزده‌سالگی منتشر کرد. بعد از اتمام مدرسه- به خاطر سخنرانی‌های انتقادی‌اش در حمایت از اصلاحات اجتماعی مجبور به ترک پایتخت و به سمت مولداوی شد. در آنجا او عضو فیلیکی اتریا شد که برای آزادسازی و استقلال یونان از امپراتوری عثمانی فعالیت می‌کرد. از این گذشته او تحت تاثیر انقلاب یونان قرار گرفت.

پوشکین شاعر بزرگ ونویسنده شهیر -قافله سالار ادبیات نو وبنیانگذار زبان ادبی روسی است.در سال هزار وهشتصد و هفده او لیسه شاهی را در سنت پیترزبورگ موفقانه به پایان رسانید. پوشکین هواخواه جنبش سیاسی دیکبریست های روسیه بود- در سال هزارو هشتصدو بیست به بهانه سفر خدمتی ماموریت اورا به مناطق جنوبی روسیه -ایکیتریناسلاف-قفقاز-کریمیا-اودیسه-تبعید کردند.درسال ۱۸۲۴ ازخدمت دولتی برکنار شده وتحت نظارت پولیس به قصبه میخایلوف اورا به تبعیدگاه فرستادند.تا سال ۱۸۲۶درین دهکده درحبس نظر بند قرار داشت.درسال ۱۸۳۷ بتاریخ ده برج فیبریوری در یک فراخوان تیراندازی بخاطر حراست ناموس توسط یک مامور سفارت فرانسه بنام دانتیس در سنت پیترز بورگ دراثر دوییل زخم برداشته متعاقبا داعی اجل را لبیک گفت.بدین ترتیب این شاعر بزرگ بدون آنکه همه آرزو ها وآفرینش های بعدی خودرا در سرایش وسخنوری پیوسته تحقق بخشد-سوگمندانه درآغاز پختگی وکمال شخصیت که درحقیقت مبدای ایجادگری وکار ادبی اوبود-دریک حادثه بی اهمیت به قتل رسید و ادبیات و فرهنگ روسیه وجهان ضایعه بزرگ وتلافی ناشدنی را متحمل گردید.

درباره پوشکین آثار نثری ونظمی -فلمهای هنری ومستند -نمایشنامه ها وصحنه های فراوانی آفریده اند که دال بربلندی قله شامخ شخصیت بارز اوست.پهنای فکری ومرز اندیشه او بی انتها بود .این ویژه گی پوشکین را همه نویسنده گان وسخنوران همعصر ومابعد او میستایند وبه آن معترف اند.

با شنیدن نام پوشکین در برابر اندیشه و ذهن ناخودآگاه بصورت فوری شاعر ملی روس قد می افرازد.در واقعیت امر هیچ کس از شاعران ملت روس مقام والای اورا بحیث یک شاعر ملی نمیتوانداحراز نماید.این لقب حق مسلم او است وبه او تعلق دارد که شاعر ملی نامیده شود.گویا همه غنامندی-نیرومندی وپهنای زبان روسی درسیمای او باز تاب یافته است.اواز همه بیشتر مرزهاومساحت زبان روسی را جهش گونه دراز وپهن ساخت.

پوشکین پدیده نهایت کامل ومسلما ظهور یکتای چهره وروان ملت روس است.او انسان رشیدی بود که مانندش ممکن پس از دوصد سال دیگردرسرزمین روسیه باز ظاهر گردد.طبعیت روس -روان روس-زبان روسی وخصوصیت روسی در وجود او بگونه یی بازتاب یافته است که با چنان صفایی وزیبایی فقط مناظر طبعی قادر است درسطح عدسیه آیینه محدب منعکس گردد.

پوشکین درسرشت حتی الامکان یک شاعر ملی روسی است که درعین حال آثار او برای دیگر ملت های جهان آسان قابل فهم است. او آثار خود را بسیار به ندرت بزبان موثیقی مردمی روس تطابق میدهد- آنچه که دراندیشه وذهنش خطور میکند ونزج میابد -به همانگونه سروده های خودرا می آفریند.او مانند سایرشاعران بزرگ همپاباسامعان وخواننده گان آثارخودرشد میکند-محزون وعبوس میگردد وخشمگین میشود.اشعار او چون بحر موج میزندومانند جنگل میشورد-اما درعین حال واضیح -روشن -شفاف -درخشان وروح افزااست.

پوشکین درهرجا ودر هرموقع واقع بین است.درآثار او چیزی از امراض روحی مزمن وروان عیسویت خشک مطلق -که بیشتر درآثار شاعران جرمن دیده میشود -وجودندارد. الهام شعری او چیزی رنگ پریده وافسرده روح نیست که در کفن پیچیده باشد -بلکه انگیزه اشعار وی زن سرمست -بالغ وتندرست با احساس عشقی وغنای واقعی است که بخت بد خیالی را باید دراو دریافت یا بدبختی صنعی را نباید بصورت واهی خلق کرد.

الکساندر پوشکین زبان روسی را آنگونه درنهایت صیقل دادکه اکنون حتی فرهنگیان وادیبان برون مرزی بعداززبان یونانی به غنامندی -نیرو -منطق وزیبایی شکل آن اعتراف دارند.صدای او باصدای همیشگی زبان روسی تا جهان واین چتر کبود باقی است-بصورت نمونه بارز و برجسته بدون اتلاف طنین انداز خواهد بود.

اهمیت پوشکین خیلی بزرگ ووالا است که معیار و حدود ندارد.ده ها هزار انسان از طریق او آموزش فرهنگی وادبی کسب کردند-که پیش ازآن شمار قلیلی به ادب و فرهنگ اشتغال داشتند.او نخستین بار مقام ادب وفرهنگ ر‌وس را درقله شامخ شایسته در بلندای آن بر افراشت که قبل ازآن دراین عرصه به جز یکی دو مجله بیش وجود نداشت وفرهنگیان جهت سپری کردن وقت درکلوب ها به خوانش این مجلات جمع می شدند وروزگذرانی میکردند.پوشکین نخستین شاعری بودکه در نظر فرهنگیان روس درآن جایگاه بلندی قامت بر افراشت که در آن مقام شاعر برزگ باید احراز موقعیت نماید.همه امکانات انکشاف ورشد آتیی فرهنگ وادب روس توسط پوشکین مهیا گردید که ببرکت آثار گرانبها وبی بدیل او این پروسه رشد هنوز هم ادامه دارد.

احساس زیبایی دروجود پوشکین آنقدر والا است که کسی دیگری هیچگاه به این پایه نخواهد رسید.هرقدر انگیزه والهام شعری شفاف و درخشان باشد به همان اندازه کار درپی اجرای آن پرمشقت است.ما اشعار پوشکین را میخوانیم -درک میکنیم که آنها خیلی روان وساده اند-واو خیلی آسان این اشعار را به این شکل سروده است.اما نمیتوانیم ببینیم ودرک کنیم که او چقدر زحمت را متقبل شده است تا آنهاچنین شفاف -روان و روح افزا بوجود آیند.پوشکین افزون بر اشعار دلکش و زیبا بهترین آثار نثری از خود بیادگار گذاشته است که نویسنده گان عصر کنونی باید بصورت مداوم از ین گنجینه بی بها بهره بگیرند.

الکساندر پوشکین طبع بکر وسرشاری داشت که بصورت طبعی ومداوم با شیوه های ویژه خود اشعار خویش را می آفرید.بنا برآن درسروده های او حقیقت -واقعیت -زیبایی -اعماق سرور ونگرانی خود بخود تلفیق میابد.او تمام داشته های ذهن خودرا حتی در بهترین اثرش تحقق نبخشیده است .آن ذخایر گرانبهای که در پوشکین به آثار حقیقی مبدل نگردیده-خواننده میتواندآنرا از خلال آثار او احساس کند.شاعر حقیقی پس از عبور از نقطه انجام نابود نمیشود -بلکه باز هم به آفرینش ادامه میدهد.انجام آثار پوشکین چون افق بحر است که هرقدر بسوی آن طی طریق نمایی باز هم توسعه میابد وانتها ندارد.

پوشکین شاعر بزرگ روس ایجادگر قصه های دلچسپ و مفتون کننده -موولف نخستین داستان منظوم عشقی – ایوگینی انیگین – وبهترین درام تاریخی – باریس گدونوف- است -شاعری که تا به امروز هیچکس نتوانسته است از جهت بیان احساسات واندیشه ها به پایه او برسد.خلاصه سخن او موسس ادبیات جدید زبان روسی است.

پوشکین در سال ۱۸۲۴ در جلال قرآن زحمت میکشید.اوبدنبال آرامش میگشت-کتاب های فلسفی -دینی ومذهبی واز جمله ترجمه قرآن را در ایام اقامتش در قصبه میخایلوف بیشتر مطالعه میکرد.او بزبان عربی آشنایی نداشت-بنابرآن ترجمه قرآن را بحیث الهام بخشی از اشعار خود انتخاب نمود.پوشکین در مدت سه ماه اشعاری را زیر عنوان – تقلیدی از قرآن – نوشت-که درکتاب مجموعه شعر منتشره سال ۱۸۲۶ شامل گردید.برای شماری از دوستان او کلمه تقلید درعنوان اشعار وی ناراحتی خلق میکرد-پوشکین پس از آن دریکی از مقالات خودنوشت :- تقلید -سرقت شرم آور وفقر عقلانی نیست- بلکه نشان دادن امید اصیل به نیروی خود ویافتن دنیای جدید است-.

ازروی انصاف بایدکه گفت آثار ادبی بشکل تقلید در کارهای پوشکین زیاد به مشاهده میرسد : تقلید از دانته -گوته -بایرون -حافظ -سعدی وخیام-اما اگر درآن آثار او سعی کرده است روح ونص کلی اصل را انتقال دهد-مگر دراشعار – تقلیدی از قرآن – او کوشیده است متن تا حد کامل به همان شکل منتقل شود.نظر به پژوهش های کارشناسان ادبی -پوشکین از ۸۱ آیه ۳۳ سوره قرآن مقدس بصورت متن استفاده کرده است.چنین کاری فقط از عهده پوشکین برمی آید -زیرااو یگانه پدیده این نوع است که پس از گذشت دوصدسال واندی ما درباره پوشکین حرف میزنیم واشعار اورا میخوانیم -گویی او یکی از هم عصران ما باشد.

الکساندر پوشکین ویژه گی عام جهانی دارد.پیداست که نابغه یی که درباره قرآن می نویسد -حتمی نیست که مسلمان باشد. پوشکین در اثر خود به تمام فرهنگ ها مذاهب -ادیان -تمدن ها توجه کرده است -بنابرآن او دراین راستا بیش از یک روس است.در اشعار – تقلیدی از قرآن – وهمچنان اثار دیگری پوشکین موضوع اسلام به مشاهده میرسد .یادآوری کتاب مقدس مسلمانان ونام پیامبر اسلام حضرت محمد در آثار هنری -نامه ها ودفاتر یادداشت های او گواه این مدعا است.

اگر الکساندر پوشکین نخست قرآن را بحیث نمونه شعر شرق مورد توجه قرارداد اما بعد به معنای دینی ومذهبی آن توجه کرد.به عقیده برخی از پژوهشگران آشنایی پوشکین با قرآن کتاب مقدس مسلمانان بالای او اثرگذاشت -تادرباره پروردگاراندیشه کند.اثر – تقلیدی از قرآن- اویکی ازشاهکارهای شعر روسی به شمار میرود.

در ۱۸۳۱ پوشکین با نیکولای گوگول ملاقات کرد و تحت تاثیر داستان‌های کمدی اش قرار گرفت. در همین سال او با ناتالیا گونچارووا ازدواج کرد. پس از ازدواج رفت و آمد او به دربار بیش از پیش افزایش یافت- ولی پس از پیشنهاد لقب بسیار پایین درباری به وی توسط تزار- او بسیار عصبانی و سر شکسته شد- زیرا قبل از همه همسر بسیار زیبای او مورد ستایش درباریان بزرگ -از جمله خود تزار- بود.

 

الکساندر پوشکین
الکساندر پوشکین

مرگ

در سال ۱۸۳۷ بدهی‌های پوشکین بسیار افزایش پیدا کرد. از طرف دیگر شایع شده بود که همسرش رابطه نامشروع با یکی از افسران فرانسوی به نام جرج دانتس دارد.

الکساندر پوشکین برای حفظ حیثیت و غرور خود- معشوق احتمالی همسرش را در ۲۷ ژانویه ۱۸۳۷ -تاریخ قدیم- در سن ۳۷ سالگی به دویل با تپانچه فراخواند. در این دویل پوشکین از ناحیه شکم آسیب دید و دو روز بعد به دلیل شدت جراحات وارده درگذشت- ولی طرف مقابل فقط جراحت جزیی از ناحیه دست برداشت. تندیسی از این شاعر در مسکو در محل ازدواج با ناتالیا -روبروی خانه پوشکین- نصب گردیده‌است. پشت این تندیس کاخ الکساندر سوم می‌باشد که به موزه نقاشی تبدیل شده‌است

آثار الکساندر پوشکین

روسلان و لودمیلا
زندانی قفقاز
فواره باغچه سرای
کولی‌ها
پولتاوا
سوار برنجی / سوارکار برنزی
دوبروفسکی
گاوریلیادا
بوریس گودونوف
داستان مرغ طلایی
تاریخچه شورش پوکاچف
دختر سروان
شوالیه خسیس
داستان ماهی‌گیر و ماهیک
جشن بین طاعون
تابوت ساز
غلام پست
ضربه آتشین
دام سیاه
بی‌بی پیک
مسخره و زندگی
دختران سیاه

 

منبع :

www.khorasanzameen.net

آفتاب آنلاین

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

مرتضی ممیز

مرتضی ممیز – Morteza Momayez

مرتضی ممیز طراح گرافیک- تصویرگر- استاد دانشگاه است- او را پدر هنر گرافیک معاصر ایران …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

7 + 10 =