خانه / فلسفه / فلسفه و دین / ابن رشد — Averroes

ابن رشد — Averroes

ابن رشد
ابن رشد

ابن رشد با نام کامل محمد بن احمد بن رشد اندلسی یا ابن رشد فیلسوف نامدار عربی اندلسی بود- در اکثر زبان‌های غربی او را با نام -اوریوس- -Averroes- می‌شناسند که به نوعی همان تلفظ ابن رشد است

محمد بن احمد بن رشد اندلسی- معروف به ابن رشد– در سال 520هجری قمری/ 1126 میلادی در قرطبه یکی از مراکز اندیشه و علم در اسپانیا متولد شد. او در خانواده ای که سال ها مهد علم و فقاهت بود- پرورش یافت. پدر و جد پدری وی- هر دو منصب قاضی القضاه اندلس را به عهده داشتند.
ابن رشد در جوانی به اکثر علوم زمان خود دست یافت و در ریاضیات- طبیعیات- نجوم- منطق- فلسفه و طب مهارت یافت. در سال 548 هجری به دعوت -عبدالمومن- که درصدد تاسیس مدارس علمی بود- به مراکش رفت و در آن جا کتابی در طب عمومی- موسوم به –الکلیات– نوشت. آنچنان که مشهود است- ابن رشد بنا به توصیه –ابن طفیل– در زمان ابو یعقوب -پسر و جانشین عبدالمومن- که مردی با فرهنگ و مطلع از فلسفه بود- به شرح آثار ارسطو پرداخت. معروفترین کتاب وی- تفسیر او بر کتاب مابعدالطبیعه ارسطو است. در سال 565 هجری قاضی –اشبیلیه– شد و پس از دو سال- به قرطبه بازگشت و منصب قاضی القضاتی را بر عهده گرفت. پس از مرگ ابو یعقوب در سال 580 هجری- پسرش ابو یوسف ملقب به -المنصور- به جای او نشست.
در آغاز- او ابن رشد را که دیگر مقامی بسیار ارجمند یافته بود- سخت مورد تکریم و احترام قرار داد- اما پس از 10 سال بر اثر فشار افکار عمومی و یا به واسطه غرض ورزی های شخصی- ابن رشد مورد اتهام کفر و زندقه قرار گرفت و ناگهان از چشم خلیفه افتاد لذا فرمان داد کتاب هایش را بسوزانند. سپس او را با جمعی از اهل فلسفه و علم به قبیله یهودی نشینی در 50 کیلومتری جنوب شرقی قرطبه موسوم به -السیانه- تبعید کردند.

 

البته ابن رشد پس از مدتی با شفاعت جمعی از بزرگان اشبیلیه مورد عفو خلیفه قرار گرفت و به مراکش فرا خوانده شد. ابن رشد در مراکش در صفر سال 595 هجری قمری/1198میلادی- در سن هفتاد و دو سالگی وفات یافت و بعد از سه ماه جسد او را به قرطبه بردند و در آنجا به خاک سپردند.
شخصیت علمی ابن رشد

مورخین درباره ابن رشد معتقدند که او داناترین افراد عالم اسلام در زمان خود بود و در علم و کمال و فضل در اندلس همتا نداشت. با وجود آن همه مقامات و مراتبی که داشت- از همه مردم متواضع تر بود. از دوران کودکی تا سن سالخوردگی لحظه ای از تحصیل علم باز نایستاد. وی تمام علومی را که تا آن روز- جهان اسلام به آن ها دست یافته بود- آموخت و از حیث کثرت تالیف بر همه پیشی گرفت. مجموعه آثار او- اعم از تالیفات و حواشی و… به ده هزار صفحه می رسد. کتاب فقهی معروفش- -بدایه المجتهد- نام دارد. اروپا برای او در فلسفه مقامی در حد ابن سینا قایلند- ولی آرای او در میان فلاسفه اسلامی به این اندازه مهم نیست. یکی از کتب معروف او -تهافت التهافت- است در آن- -تهافت الفلاسفه- غزالی را رد کرده است.

 

کیش
گرچه او از مسلمانان سنی مالکی بود- در زمان زندگی مورد زجر و طعن و نفرین علمای سنی بود و از طرف کلیسا نیز آثار او را محکوم دانستند.

 

فلسفه ابن رشد
فلسفه او را در غرب –اورویسیسم– می‌نامند که می‌تواند به -ابن رشدگرایی- ترجمه شود. او تلاش داشت فلسفه ارسطویی را با اسلام تطبیق دهد. او بر خلاف اسلام و همانند بودایی‌گری به ابدی‌بودن روح معتقد نبود.

 

تعدادی از آثار وی عبارتند از:

– شرح کتاب النفس ارسطو
– تفسیر مابعدالطبیعه ارسطو
– تلخیص کتاب العقل و المعقول ارسطو
– بدایه المجتهد و نهایه المقتصد فی الفقه
– فصل المقال
– در علم کلام
– مقاله فی العقل الفعال المفارق بالانسان
– مسایل فی ان الله یعلم الجزییات
– تهافت التهافت
تهافت التهافت مشهورترین کتاب ابن رشد است و جواب -یا ردی- است بر کتاب –تهافت الفلاسفه– -اثر غزالی- که در آن- غزالی به بیان اشتباهات و خطاهای فلاسفه پرداخته است.
در واقع ابن رشد در کتاب -تهافت التهافت- به اتهامات و دعاوی غزالی- پاسخ کافی داده است و خطاها و لغزش های وی را بیان نموده و با روشی کاملا استدلالی و برهانی- از مبانی فلسفی دفاع کرده است.

 

تاثیرات پس از مرگ
مجسمهای از ابن رشد هنوز در کوردوبا -غرطبه- اسپانیا قرار دارد.
رافایل- نقاش شهیر ایتالیایی- تصویرش را در یکی از نقاشی‌هایش آورده‌است.
دانته در کتاب معروف خود- -کمدی الهی- به او اشاره می‌کند.
خورخه لوییس بورخس داستان کوتاهی با نام -جستجوی ابن رشد- نوشته‌است که در مورد جستجوی او برای کشف معانی تراژدی و کمدی است.
جیمز جویس در کتاب مشهور خود- اولیس- مختصرا به او اشاره می‌کند.
او شخصیت اصلی فیلم -سرنوشت- به کارگردانی یوسف شاهین است.
سیارکی در آسمان به نام او -۸۳۱۸ ابن رشد- نام‌گذاری شده‌است.
گودالی به قطر ۳۳ کیلومتر روی ماه به‌نام او نام‌گذاری شده است.

 

منبع : 

تبیان 

دانشنامه رشد 

ویکی پدیا

2 دیدگاه

  1. ممنون از مطالب خودتون

  2. خیلی جالب بود

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 + هفده =