خانه / سینما / ابراهیم حاتمی ‌کیا – Ebrahim Hatamikia

ابراهیم حاتمی ‌کیا – Ebrahim Hatamikia

ابراهیم حاتمی ‌کیا
ابراهیم حاتمی ‌کیا

ابراهیم حاتمی ‌کیا کارگردان- فیلمنامه‌نویس- تدوینگر و بازیگر سینمای ایران است- حاتمی کیا در رای‌گیری از ۵۵ فیلم‌شناس ایرانی به سال ۱۳۸۱ به عنوان یکی از ده فیلم‌ساز برتر تاریخ سینمای ایران شناخته شد و همچنین در نظرسنجی از ۴۳ منتقد برای بهترین کارگردانان پس از انقلاب جز پنج فیلم‌ساز اول قرار گرفت

زندگی ابراهیم حاتمی ‌کیا

ابراهیم حاتمی ‌کیا در ۱ مهر ۱۳۴۰ در یک خانواده مذهبی با اصالت آذربایجانی- در تهران متولد شد. باورها و اعتقادات مذهبی خانواده مانع از تماشای تلویزیون و راهیابی وی به سینما می شد و همین کمبود – عطش وی را تشدید ساخت. آزادی دوران جوانی و مصادف شدن با انقلاب اسلامی دو عاملی بود که او را به سوی سینما سوق داد.
ابراهیم حاتمی ‌کیا فارغ التحصیل فیلمنامه نویسی از دانشگاه هنر است. او فعالیت های سینمایی اش را از سال 1359 با نوشتن فیلم نامه و کارگردانی فیلم های کوتاه در فضای جبهه و جنگ آغاز کرد. او که به خوبی ارزش های بیانی این رسانه تصویری و قابلیت های آن در انتقال صریح و در عین حال عمیق احساسات را دریافته بود در پی آن برآمد که همه آنچه را که از نا جوان مردی این جنگ تحمیلی و قهرمانی ها و تلاش های مردان شجاع ایرانی در میدان جنگ دیده بود با این زبان بیان کند. او با تجربه ای که در ساخت چند فیلم مستند در جنگ کسب کرده بود و استعداد و تیز بینی ای که از آن برخوردار بود شرایط را برای فیلم سازی خود فراهم کرد.

در سال 1364 نخستین فیلم بلند خود را به نام هویت ساخت. او این فیلم را برای شبکه دوم سیما ساخت. هویت به مسایل اجتماعی روز آن زمان و جریانات پر تب و تاب سیاسی سال های اولیه انقلاب می پرداخت و می کوشید تصویری واقع گرایانه از گرایشات سیاسی آن دوران پر آشوب ارایه دهد. اما برخی این فیلم را یک سو نگر و جانب دارانه تلقی کردند و این فیلم را نپسندیدند. با این وجود هویت فیلمی بود که نشان از ظهور فیلم سازی با افکار نو و دیدگاهی اجتماعی می داد.
وی در دومین تجربه سینمایی خود فیلم دیده بان -1367- را ساخت. دیده بان یکی از فیلم های خوب جنگی ایران است. با وجود اینکه به نظر می رسد این فیلم – فیلم تجربه گرایانه ای بود اما نشان می داد که حاتمی کیا احاطه بیشتری بر عناصر و دست افزار های سینمایی پیدا کرده. تجارب حاتمی کیا در این فیلم ارزشمند بودند و او را برای خلق آثار بعدی اش که همگی بر گرفته از جنگ و تبعات آن بودند یاری دادند.
فیلم بعدی حاتمی کیا – مهاجر – 1368- – یکی از بهترین – شاخص ترین و مهم ترین دستاورد سینمای جنگی ایران است. مهاجر چه از جهت ساختار تکنیکی و چه از نقطه نظر ارزش های مظمونی بسیار پخته تر است و بیش از آنکه تجربه سوم یک فیلم ساز جوان به نظر بیاید – اثر یک فیلم ساز کهنه کار را نشان می دهد.
در وصل نیکان -1370- حاتمی کیا سعی کرد که احساسات حاکم بر فضای جبهه و جنگ را به زندگی روزمره در شهر منتقل کند. فیلم با آنکه برخی از نشانه های سینمای حاتمی کیا را با خود دارد اما چندان موفق نیست.

ابراهیم حاتمی ‌کیا
ابراهیم حاتمی ‌کیا و همسرش

اغلب علاقه مندان به سینما و منتقدان از کرخه تا راین -1371- را بهترین فیلم ابراهیم حاتمی ‌کیا می دانند. فیلمی که به زیبایی به تبعات جنگ از زوایای مختلف می پردازد. فیلمی به شدت احساسی که در عین حال دیدی کاملا واقع بینانه دارد و همین واقع بینی بار دراماتیک آن را بیشتر می کند. از کرخه تا راین تماشاگرش را به تفکر می طلبد تا کمی درباره ارزش ها و سرنوشت این چند نفری که از بی عدالتی جنگ درد می کشند بیندیشد. از کرخه تا راین همچنین از بازی های خوب هنرپیشگان خود به خصوص علی دهکردی که بی شک بهترین بازی اش را ارایه داده برخوردار است.
فیلم بعدی او- خاکستر سبز -1372- – نه تنها در میان آثار حاتمی کیا بلکه در آثار سینمای جدید ایران تجربه ای متفاوت است. خاکستر سبز ماجرای عشقی دو ملیتی را در میان فضای جنگ زده کشور بوسنی بین یک خبرنگار ایرانی و یک دختر بوسنیایی روایت می کرد. این فیلم نیز مانند از کرخه تا راین بار احساسی زیادی داشت. در واقع حاتمی کیا از فیلم از کرخه تا راین به بعد که صرفا به تبعات جنگ و مسایل اجتماعی آن می پردازد این بار احساسی را حفظ می کند.
بعد از دو سال دو فیلم بوی پیراهن یوسف و برج مینو را می سازد. بوی پیراهن یوسف درباره انتظار خود خواسته یک پدر بود که سرانجام مزد این انتظار را می گیرد و پسرش را زنده می یابد. بوی پیراهن یوسف به دلیل کشدار شدن قصه و تداخل موضوعی ضرباهنگ کندی دارد. برج مینو هم به نوعی فیلمی شخصی درباره ماجرای شخصی سربازی از جنگ برگشته بود که همسرش را نیز با ماجرایش همراه می کند.

ابراهیم حاتمی ‌کیا در سال 1376 فیلم آژانس شیشه ای را می سازد – فیلمی که بسیار مورد توجه تماشاگران قرار گرفت. آژانس شیشه ای فیلمی به شدت انتقادی بود درباره فضای پس از جنگ – فضایی که بسیاری از حقایق را فراموش کرده. عمده صحنه های فیلم آژانس شیشه ای در یک فضای بسته آژانس هواپیمایی می گذرد – با این وجود بازی های خوب هنرپیشه ها به ویژه پرویز پرستویی که این فیلم آغاز همکاری دنباله دار او با حاتمکی کیا بود – دیالوگ های زیبا و ماندگار – مضمون فیلم و پرهیز از جانب داری های احساسی نه تنها آن را کسل کننده و کشدار نساخته بلکه تماشایی – قابل توجه و تفکر برانگیز ساخته.

پروژه بعدی ابراهیم حاتمی ‌کیا – روبان قرمز – با وجود آنکه برخوردار از همان مضامین و مفاهیم فیلم های حاتمی کیاست ولی تجربه ای متفاوت به نظر می رسد. این فیلم واکنش های متفاوتی را چه از سوی تماشاگران و چه از سوی منتقدان برانگیخت. در سال 1379 – حاتمی کیا موج مرده را ساخت. موج مرده درباره تقابل دو نسل است – پدری از نسل جنگ و پسرش از نسل کاملا متفاوت بعد از جنگ. موج مرده توقیف شد و پخش آن به تعویق افتاد و هنگامی که به اکران عمومی درآمد چندان استقبال نشد. البته موج مرده نسبت به آثار قبلی حاتمی کیا از ارزش کمتری برخوردار است. همچنین حاتمی کیا در سال 1379 ساخت سریال خاک سرخ را برای شبکه اول سیما آغاز کرد که در سال 1381 به پایان رسید. این سریال به ویژه در فیلم نامه مشکلات زیادی داشت و چند بار بازنویسی هم آنها را برطرف نکرد و حاتمی کیا با مسایلی که در هنگام ساخت خاک سرخ با آنها مواجه شد نتوانست سریال موفقی ارایه دهد.

در سال 1380 ابراهیم حاتمی ‌کیا فیلم ارتفاع پست را ساخت. فیلمی که از نظر ماجرا در سینمای ایران کاملا جدید بود. گروگان گیری در اثر مشکلات اقتصادی و اجتماعی تحمیلی از سوی جامعه مضمونی بود که ارتفاع پست را در جشنواره فیلم فجر سال 81 به فیلم برتر تماشاگران جشنواره بدل کرد. حمید فرخ نژاد استعداد تازه کشف شده بازیگری در این فیلم بازی خوب و به یاد ماندنی از خود ارایه داد. بخش عمده ارتفاع پست در محدوده کوچک و کاملا بسته یک هواپیما می گذرد اما حاتمی کیا به خوبی محدودیت های فیلم سازی در این فضاها را پشت سر گذاشت. ارتفاع پست آخرین فیلم از حاتمی کیاست که به اکران عمومی در آمده.
فیلم بعدی او- به رنگ ارغوان -1383- نام دارد که اجازه نمایش نیافت و از جشنواره سال 1383 هم بازماند. آخرین آثار حاتمی کیا – به نام پدر -1384- که در دوره بیست و چهارم جشنواره فیلم فجر به نمایش در آمد و دعوت -1386- که در بیست و ششمین دوره از جشنواره فیلم فجر حضور یافت- واکنش های متفاوتی را در بر داشت.

ابراهیم حاتمی‌ کیا جز آن دسته از کارگردانانی می باشد که آثار سایر کارگردان‌ ها را مورد انتقاد قرار میدهد. یکی از کارگردانانی که آثارش توسط حاتمی‌ کیا مورد انتقاد قرار گرفته است- اصغر فرهادی و فیلم جدایی نادر از سیمین است. وی عقیده دارد این فیلم فرهادی یک اثر ناامید کننده در سینمای ایران بحساب آمده و ساخت یک بی‌ اخلاقی است که از سوی کارگردان صورت گرفته است! البته این بخشی از اظهار نظرهای ابراهیم حاتمی‌ کیاست- وی در ابتدا معتقد بود زنده یاد عباس کیارستمی فرد بزرگی است ولی پس از مدتی اعلام کرد که بزرگ شدن کیارستمی به‌ لطف جشنواره‌های خارجی است.

ابراهیم حاتمی‌ کیا همچنین در سی و سومین جشنواره فجر در حالیکه نقش اول فیلم بادیگارد- پرویز پرستویی جایزه سیمرغ نقش اول مرد را دریافت کرد در شب اهدا جایزه در برج میلاد حضور نداشت و به نوعی اعتراض خود را اعلام کرد که با حمایت پرستویی همراه شد.

ابراهیم حاتمی ‌کیا
ابراهیم حاتمی ‌کیا

زندگی شخصی ابراهیم حاتمی ‌کیا

حاصل ازدواج او با سیما حاتمی کیا سه فرزند به نام های نیره- یوسف- اسماعیل است.

ویژگی و سبک

بیشتر آثار ابراهیم حاتمی ‌کیا رابطه کم رنگ یا پر رنگی با جنگ ایران و عراق دارد. آثار او دارای نماد‌ها و استعاره‌های گوناگون است. در بیشتر آثار حاتمی‌کیا عنصر پلاک به عنوان نماد هویت حضور دارد. حاتمی کیا به عنوان یک سینماگر مولف- معتقد به عقیده شخصی و نگاه سینمایی خودش است. نگاه به هویت ملی و اعتقاد فردی در آثار وی به چشم می‌خورد. حاتمی کیا سعی کرده‌است در آثار خود در کنار آرمان‌گرایی از واقعیت‌ها نیز فاصله نگیرد. دریچه عرفان و نقد نیز در آثار وی مشهود است.

لیست جوایز ابراهیم حاتمی‌ کیا

جشنواره فیلم فجر جایزه ویژه هییت داوران برای فیلم -دیده‌ بان- سال ۱۳۶۷
دیپلم افتخار بهترین فیلم برای فیلم -مهاجر- سال ۱۳۶۸
دیپلم افتخار بهترین فیلم‌نامه برای فیلم -وصل نیکان- سال ۱۳۷۰
سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم از -کرخه تا راین- سال ۱۳۷۱
سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم از -کرخه تا راین- سال ۱۳۷۱
سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌نامه برای فیلم -آژانس شیشه‌ ای- سال ۱۳۷۶
سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی برای فیلم -آژانس شیشه‌ ای- سال ۱۳۷۶
سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی بخش سینمای بین‌ الملل برای فیلم -روبان قرمز- سال ۱۳۷۷
سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم -به‌ رنگ ارغوان- سال ۱۳۸۲
سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی برای فیلم -به‌ رنگ ارغوان- سال ۱۳۸۲
سیمرغ بهترین فیلم از نگاه تماشاگران برای فیلم -به‌ رنگ ارغوان- سال ۱۳۸۲
سیمرغ بلورین بهترین فیلم برای فیلم -به‌ نام پدر- سال ۱۳۸۴
سیمرغ بلورین بهترین فیلم بخش سینمای آسیا برای فیلم -به‌ نام پدر- سال ۱۳۸۴
دیپلم افتخار بهترین فیلم‌ نامه برای فیلم -به‌ نام پدر سال- ۱۳۸۴
سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه ملی برای فیلم -چ- سال ۱۳۹۱
جایزه ویژه هییت داوران بهترین فیلم‌‌ نامه و کارگردانی بخش سینمای بین‌ الملل برای فیلم -چ- سال ۱۳۹۱
جشنواره فیلم دفاع مقدس تندیس بهترین کارگردانی برای فیلم -مهاجر- سال ۱۳۶۸
دیپلم افتخار بهترین فیلم‌نامه برای فیلم -وصل نیکان- سال ۱۳۷۰
دیپلم افتخار بهترین فیلم نامه برای فیلم -از کرخه تا راین- سال ۱۳۷۱
لوح افتخار و تندیس جشنواره بهترین فیلم‌ نامه و بهترین کارگردانی سال ۱۳۷۶
جشن خانه سینما تندیس زرین بهترین کارگردانی برای فیلم -آژانس شیشه‌ ای- سال ۱۳۷۶
تندیس زرین بهترین کارگردانی برای فیلم -ارتفاع پست- در سال ۱۳۸۰
تندیس زرین بهترین فیلم برای فیلم -ارتفاع پست- در سال ۱۳۸۰
جشنواره بین‌المللی فیلم سینه کوییست جایزه نگاه ویژه برای فیلم -آژانس شیشه‌ ای- سال ۱۳۷۶
جشن سینمایی ققنوس تندیس بهترین فیلم -بادیگارد- سال ۱۳۹۴

برنده سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر برای به وقت شام
برنده سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن -کارن همایونفر- سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر برای به وقت شام
برنده سیمرغ بلورین بهترین صداگذاری -علیرضا علویان- سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر برای به وقت شام
برنده تندیس بهترین فیلم هفتمین جشن سینمایی ققنوس برای فیلم به وقت شام

ابراهیم حاتمی ‌کیا
ابراهیم حاتمی ‌کیا

فیلمهای ابراهیم حاتمی کیا

به وقت شام ۱۳۹۶
۱۳۹۴ بادیگارد
۱۳۹۱ چ
۱۳۸۹ گزارش یک جشن
۱۳۸۷ دعوت
۱۳۸۴ بنام پدر
۱۳۸۳ به‌ رنگ ارغوان
۱۳۸۰ ارتفاع پست
۱۳۷۷ روبان قرمز
۱۳۷۶ آژانس شیشه‌ ای
۱۳۷۴ برج مینو
۱۳۷۴ بوی پیراهن یوسف
۱۳۷۲ خاکستر سبز
۱۳۷۱ از کرخه تا راین
۱۳۷۰ وصل نیکان
۱۳۶۸ مهاجر
۱۳۶۷ دیده‌ بان
۱۳۶۵ هویت

سریال

حلقه سبز ۱۳۸۵
خاک سرخ ۱۳۸۱

بازیگر

زندگی خصوصی آقا و خانم میم ۱۳۹۰
کلاه قرمزی ۸۸ -مهمان برنامه- ۱۳۸۸
دعوت ۱۳۸۷
بوی پیراهن یوسف ۱۳۷۴
دیده‌بان ۱۳۶۷
توهم -فیلم- ۱۳۶۴

مجموعه پلاک و انتشار فیلم نامه

مجموعه پلاک که حاوی سه فیلم کوتاه و سیزده فیلم بلند ساخته ابراهیم حاتمی کیا است در سال ۱۳۸۹ رونمایی شد. مجموعه پلاک شامل ۲۸ حلقه دی وی دی با سه زیرنویس فارسی- عربی و انگلیسی در ۱۴ قاب است. به علاوه به همراه هرکدام از فیلم‌ها- یک حلقه دی وی دی شامل موسیقی کامل فیلم- پشت صحنه- مصاحبه و عکس‌های صحنه و پشت صحنه ارایه شده‌است. همچنین انتشارات فرهنگ کاوش چند فیلمنامه از ابراهیم حاتمی ‌کیا را منتشر کرده‌است. همچنین در سال ۱۳۹۵ آرت بوک فیلم بادیگارد نیز انتشار یافت.

 

منبع :

پرورش افکار

راسخون

همشهری آنلاین

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو

جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو – TIFF

جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو به ‌صورت مخفف TIFF یک جشنواره فیلم غیررقابتی عمومی است که …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

8 + 3 =