خانه / فلسفه / آنتونیو گرامشی – Antonio Gramsci

آنتونیو گرامشی – Antonio Gramsci

آنتونیو گرامشی
آنتونیو گرامشی

آنتونیو گرامشی فیلسوف- انقلابی- و نظریه‌پرداز بزرگ مارکسیست- و از رهبران و بنیان‌گذاران حزب کمونیست ایتالیا بود- گرامشی از تیوریسین‌ها و مبارزان ضدسرمایه‌ داری و مفهوم‌ پرداز نظریه و اصطلاح مشهور هژمونی -فرادستی- فرادستی فرهنگی- است

زندگی آنتونیو گرامشی

آنتونیو گرامشی در 22 ژانویه 1891 در خانواده‌ای از طبقه متوسط پایین- در آلس- واقع در استان کالیارى در جزیره ساردنى ایتالیا متولد شد. آنتونیو دوران کودکی دشواری را گذراند. وی به سبب قوزی که بر پشت داشت از سوی همکلاسان و دوستانش مورد آزار قرار می‌گرفت و همین باعث شد تا به انزوا پناه ببرد و به مطالعه تاریخ و فلسفه بپردازد.

او چهارمین فرزنداز هفت فرزند فرانسیسکو گرامشى و جوزپینا مارشیاس بود. آنتونیو هرگز روابط نزدیکى با پدر خود نداشت- اما علاقه و عشق وافرى به مادر خویش نشان مى داد. مادر آنتونیو براى وى قصه مى گفت که بعدها تاثیر ماندگارى در افکار آنتونیو گذاشت. از شش خواهر و برادرش- آنتونیو بیش از همه با خواهرش ترزینا احساس نزدیکى مى کرد. همچنین با جنارو- برادر بزرگش و کارلو- برادر کوچکش رابطه عاطفى مناسبى داشت. جنارو بعدها نقش مهمى در آشنایى آنتونیو با سوسیالیسم داشت. آنتونیو که پسر چهارم از 7 فرزندش بود دچار بیماری سختی شد و در نتیجه تا آخر عمر گوژپشت باقی ماند.

سال ۱۹۱۱ سال بسیار مهمى در زندگى گرامشى جوان بود. وى بعد از فارغ التحصیل شدن از مدرسه کالیارى- یک بورسیه تحصیلى از دانشگاه تورین درخواست کرد که با آن موافقت به عمل آمد. در این بین افراد جوان دیگرى مانند پالمیرو تولیاتى- دبیرکل آینده حزب کمونیست ایتالیا و چند تن از رهبران با استعداد حزب نیز دیده مى شدند. آنتونیو در دانشکده ادبیات نام نویسى کرد.
در دانشگاه پس از آنکه در ژانویه ۱۹۲۱ شکافى در حزب کمونیست ایتالیا پدید آمد- وى با آنجلو تاسکا و چند تن از مردان که با آنها در اولین مبارزه حزب سوسیالیست ایتالیا همرزم بود- آشنایى پیدا کرد. به رغم کیفیت پایین غذاى دانشگاه و خستگى زیاد اعصاب- آنتونیو در دانشکده علوم انسانى جذب رشته هاى تخصصى دیگرى مانند زبان شناسى و علوم اجتماعى شد. وى اغلب اوقات خود را در دانشگاه سپرى مى کرد. وى در دانشگاه با چند تن از اساتید برجسته مانند ماتیو بارتولى- زبان شناس و آمبرتو کاسما- پژوهشگر دانته- رابطه صمیمانه اى داشت. ظهور انقلاب بلشویک در اکتبر- ۱۹۱۷ شور انقلابى را در وى تحریک کرد. آنتونیو روش ها و اهداف رهبران انقلاب روسیه و علت تغییر سوسیالیسم در جهان سرمایه دارى پیشرفته را همراه با نقد و بررسى باز شناخت. در بهار ۱۹۱۹ گرامشى به همراه آنجلو تاسکا- آمبرتو تراچنى و تالیانى مجله نظم نوین -مجله هفتگى فرهنگ سوسیالیست- را پایه گذارى کرد. این مجله در ابتدا به صورت هفتگى و بعدها هر دو ماه یک بار به مدت پنج سال در بین رادیکال ها و انقلابیون ایتالیایى انتشار مى یافت. این مجله جریانات سیاسى و ادبى در اروپا- روسیه و آمریکا را مورد بررسى قرار مى داد. بعد از چند سال گرامشى بیشتر اوقات خود را به مبارزه ژورنالیستى اختصاص داد. در ژانویه ۱۹۲۱ در کنگره احزاب لیورنو- آنتونیو- نماینده اقلیت کمونیست ها درون حزب سوسیالیست ایتالیا شد.

 

آنتونیو گرامشی
آنتونیو گرامشی

او عضو اصلى کمیته مرکزى حزب کمونیست ایتالیا شده- لکن نقش رهبرى را به تنهایى ایفا نمى کرد. در آغاز جنبش فاشیست- آنتونیو در بین نمایندگان چپ ایتالیا فرد شناخته شده اى بود. او چند رویداد سیاسى را پیش بینى کرده و هشدار داده بود که اگر در برابر ظهور جنبش موسولینى متحد نشوند سوسیالیسم و دموکراسى ایتالیا به طرز مصیبت بارى شکست خواهد خورد.
سال هاى ۱۹۲۶ – ۱۹۲۱ که گرامشى از این سال ها تحت عنوان سال هاى آهن و آتش یاد مى کند- سال هاى پرحادثه مهمى بودند. گرامشى از مه ۱۹۲۲ تا نوامبر ۱۹۲۳ به عنوان نماینده ایتالیا به کمونیست بین الملل اعزام شده بود. وى در آوریل ۱۹۲۴ به نمایندگى مجلس انتخاب و مقام دبیرکلى حزب کمونیست ایتالیا را بر عهده گرفت. زندگى شخصى آنتونیو با تجربیات مهم او رقم خورد. در یکى از جلسات مهم کمونیست بین الملل در روسیه با جولیا شوکت- نوازنده و عضو حزب کمونیست روسیه آشنا و سرانجام با وى ازدواج کرد. آنتونیو و جولیا دو پسر داشتند- دلییو -۱۹۸۱ – ۱۹۲۴- و جولیانو که در سال ۱۹۲۶ متولد شد.

گرامشى در صبح نوامبر ۱۹۲۶ در رم دستگیر شد و مطابق با -قوانین استثنایى- مجلس فاشیست ایتالیا محکوم و روانه زندان کویلى شد. این شروع ۱۰ سال محکومیت وى بود. آنتونیو در این سال ها از لحاظ جسمانى کاملا ضعیف شده بود. در ۲۰ آوریل ۱۹۲۷ وى دچار سکته مغزى شد- ولى این حادثه او را از پاى در نیاورد. گرامشى این بیمارى را سال ها با خود داشت و هرگز به طور کامل در زندان معالجه نشد. وى زندگى بسیار پرالتهابى داشت- با این حال سال هایى که آنتونیو در زندان بود همواره روحیه خود را حفظ کرده و با نوشته هاى خود در زندان موفقیت هاى بزرگى را کسب کرد که به وضوح پس از جنگ جهانى دوم- نمود پیدا کردند.
آنتونیو در زندان نامه هایى به دوستان و به ویژه به اعضاى خانواده اش مى نگاشت. وى نوشته هاى مهم خود را به خواهر همسر خود تاتیانا شوکت مى فرستاد. تاتیانا زن بسیار مطمینى بود. مدتى که آنتونیو در رم زندانى بود- تاتیانا نه تنها براى آنتونیو لباس- غذا و داروهاى پزشکى فراهم مى کرد بلکه با وى به مبادله افکار پرداخته و آنتونیو را در جریان حوادث و مسایل روزمره قرار مى داد.

گرامشى در ۴ ژوین ۱۹۲۸ پس از محکومیت به ۲۰ سال و ۴ ماه و ۵ روز زندان همراه با دیگر رهبران کمونیست ایتالیا به زندانى در تورین منتقل شد. وى بیشترین دوران بازداشت خود را در آنجا سپرى کرد -از ژوین ۱۹۲۸ تا نوامبر ۱۹۳۲-. پس از این آنتونیو تحت محافظت پلیس ایتالیا در بیمارستانى در فورمیا بسترى شد.
در سال ۱۹۳۳ مادر گرامشى فوت کرد. وى در این سال در زندان به سر مى برد.

سال های پایانی و مرگ

آنتونیو گرامشی سرانجام در 27 آوریل 1937 در اثر مشقات زندان و وخامت بیماری مادام العمرش در زندان درگذشت.
سال هایى که آنتونیو در زندان بود علاوه بر تاتیانا که در هر فرصت ممکن به ملاقاتش مى رفت- خواهرش ترزینا و گرازیتا و دوست صمیمى اش پى یرو سرافاى اقتصاددان نیازهاى ضرورى آنتونیو را در زندان فراهم مى کردند. سرافا تماس هاى متعددى با آنتونیو داشت و کتاب ها و مجلات مورد نیاز گرامشى را تهیه مى کرد.
گرامشى حافظه بسیار عجیبى داشت. حقیقتا بدون کمک هاى سرافا و تاتیانیا- شاید امروزه اکثر دفترهاى زندان در دسترس نبود. فعالیت هاى فکرى گرامشى در زندان تنها چند سال پس از جنگ جهانى دوم زمانى که اولین بخش از دفترهایش -چیزى حدود ۵۰۰ نامه- منتشر شدند- به وضوح مورد توجه واقع شد.

 

آنتونیو گرامشی
آنتونیو گرامشی

آثار آنتونیو گرامشی

گرامشی خود هرگز کتابی منتشر نکرد- نوشته های او به جز -دفترهای زندان– همگی به صورت مقاله اند. آثار گرامشی را می توان به صورت زیر خلاصه کرد-

1- نوشته های دوره 1914 تا 1916
مجموعه مقالات او در این زمان در روزنامه های -فریاد مردم– -به پیش– -شهر آینده- با عنوان -نخستین نوشته ها- در ایتالیا چاپ شده است.
البته مقالاتش در روزنامه -به پیش- جداگانه با عنوان -زیر گنبد- در 1960 انتشار یافته است. همچنین مقالات او در نظم جدید در کتابی با همین عنوان در 1954 چاپ شده است- و رساله ناتمام -چهره هایی از مساله جنوب- که اولین بار در 1930 در پاریس انتشار یافته بود.

2- دفترهای زندان
– تاریخ ماتریالیسم و فلسفه بندتو کروچه 1948
– روشنفکران و سازمان فرهنگ 1949
– بیداری ملت ایتالیا 1949
– یادداشت هایی درباره ماکیاولی -درباره سیاست- و -درباره حکومت نوین- 1949
– ادبیات و حیات ملی 1950
– گذشته و حال 1951

3- نامه ها
– مجموعه یی است بالغ بر 218 نامه که در دوره زندان نگاشته است.
– مجموعه نامه هایی نیز بین گرامشی و رهبران آینده حزب کمونیست ایتالیا زیر عنوان -تشکیل گروه رهبری حزب کمونیست ایتالیا- نیز وجود دارد.

درباره گرامشی

جوزپه فیوری- زندگی مرد انقلابی- ترجمه مهشید امیرشاهی- تهران: انتشارات خوارزمی- ۱۳۶۰
رناته هالوب- آنتونیو گرامشی- فراسوی مدرنیسم و پست‌مدرنیسم- ترجمه محسن حکیمی- تهران: نشر چشمه- ۱۳۷۴
پری اندرسون- معادلات و تناقضات آنتونیو گرامشی- ترجمه شاپور اعتماد- تهران: نشر طرح نو- ۱۳۸۲
جیمز جول- گرامشی- ترجمه محمّدرضا زمرّدی- تهران: نشر ثالث- ۱۳۸۸
لیوناردو پگی- نظریه عام مارکسیسم نزد گرامشی- ترجمه امیر احمدی‌آریان- تهران: نشر رخداد نو- ۱۳۸۹
مایکل بوراوی- مارکسیسم جامعه‌شناسانه: هم‌گرایی آنتونیو گرامشی و کارل پولانی- ترجمه محمّد مالجو- تهران: نشر نی- ۱۳۹۳

 

منبع :

باشگاه اندیشه

برترینها

ویکی پدیا

مطلب پیشنهادی

عبدالجواد فلاطوری

عبدالجواد فلاطوری – Abdoldjavad Falaturi

عبدالجواد فلاطوری پژوهشگر ایرانی حوزه فلسفه بود- وی بنیان‌گذار کتابخانه شیعی در دانشگاه کلن آلمان …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

19 − دو =